به گزارش مرکز روابطعمومی و اطلاعرسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، محمدحسین شیخی، رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، با اشاره به راهاندازی نخستین شبکه پایلوت آزمایشگاهی و میدانی ارتباطات امن مبتنی بر فناوری «توزیع کلید کوانتومی» (QKD) در این پژوهشگاه، توسعه فناوریهای کوانتومی، بهویژه در حوزه ارتباطات امن، را از محورهای مهم فعالیتهای پژوهشی و فناورانه کشور عنوان کرد.
رایانش کوانتومی و ضرورت آمادهسازی برای عصر جدید امنیت
شیخی با اشاره به تحولات شتابان حوزه رایانش کوانتومی افزود: رایانههای کوانتومی در کنار ظرفیتهای گسترده محاسباتی، میتوانند در آینده برخی روشهای رایج رمزنگاری را با چالش مواجه کنند؛ ازاینرو کشورهای مختلف از هماکنون برای توسعه راهکارهای ارتباطی ایمن در برابر تهدیدات عصر کوانتومی برنامهریزی کردهاند و جمهوری اسلامی ایران نیز باید با اتکا به ظرفیتهای علمی و فناورانه داخلی، حضوری فعال و مؤثر در این عرصه داشته باشد.
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، راهاندازی این شبکه را حاصل همکاری پژوهشگاه با یک شرکت دانشبنیان داخلی دانست و اظهار کرد: در این پروژه، برای نخستین بار در کشور یک شبکه پایلوت آزمایشگاهی و میدانی VPN امن مبتنی بر IPsec با بهرهگیری از فناوری توزیع کلید کوانتومی بر بستر فیبر نوری طراحی و راهاندازی شده است.
وی ادامه داد: این شبکه در قالب توپولوژی سهگرهی طراحی شده و امکان استفاده از کلیدهای توزیعشده به روش کوانتومی را برای ارتقای امنیت ارتباطات، بدون نیاز به تغییرات اساسی در معماری متداول شبکههای مبتنی بر IP فراهم میکند.
امنیت زیرساختهای ارتباطی؛ یکی از ارکان امنیت ملی
شیخی امنیت زیرساختهای ارتباطی را یکی از ارکان اساسی امنیت ملی دانست و تأکید کرد: سرمایهگذاری هدفمند در حوزه فناوریهای کوانتومی، علاوه بر تقویت ظرفیتهای علمی و تخصصی کشور، زمینه کاهش وابستگی فناورانه و توسعه راهکارهای بومی را فراهم میکند.
وی با اشاره به کاربردهای این فناوری در زیرساختهای حساس کشور افزود: فناوری توزیع کلید کوانتومی میتواند در آینده برای تقویت امنیت زیرساختهای حیاتی، مراکز اقتصادی، سامانههای بانکی، شبکههای انرژی و دیگر بخشهای حساس کشور به کار گرفته شود و سطح تابآوری آنها را در برابر تهدیدات سایبری ارتقا دهد.
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات درباره مسیر توسعه این فناوری گفت: شبکه راهاندازیشده بستری برای ارزیابی فنی، تدوین استانداردها و الزامات، بررسی مدلهای بهرهبرداری و آزمون فناوری در شرایط واقعی فراهم میکند و در گام بعدی، توسعه شبکه ارتباطات کوانتومی کشور با همکاری شرکت ارتباطات زیرساخت دنبال خواهد شد.
تداوم نقش پژوهشگاه در توسعه زیستبوم فناوری کوانتومی
شیخی برخورداری از زیرساختهای آزمایشگاهی و توسعه همکاری میان مراکز پژوهشی، شرکتهای دانشبنیان و بخش صنعت را از الزامات پیشرفت در حوزه فناوریهای کوانتومی دانست و افزود: پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات طی بیش از یک دهه گذشته با اجرای پروژههای پژوهشی، تدوین اسناد راهبردی، ارزیابی تجهیزات بومی و مشارکت در برنامههای راهبری فناوریهای کوانتومی، در شکلگیری و توسعه زیستبوم این فناوری نقشآفرینی کرده است.
وی ادامه داد: ظرفیتهای آزمایشگاه جامع فناوری ارتباطات پژوهشگاه و همکاری مستمر آن با صنعت و شرکتهای دانشبنیان، زمینه مناسبی برای طراحی، توسعه و آزمون فناوریهای نوظهور در سطح ملی فراهم کرده است.
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات در پایان، راهاندازی این پایلوت را آغاز مسیر توسعه شبکههای چندگرهی ارتباطات کوانتومی در کشور دانست و خاطرنشان کرد: این دستاورد میتواند هسته اولیه شکلگیری زیرساخت ملی ارتباطات کوانتومی باشد و توسعه این شبکه در مقیاسهای بزرگتر، مسیر استقرار تدریجی فناوریهای ارتباطی کوانتومی در زیرساختهای کشور را هموار خواهد کرد.