کلان داده، دارایی ارزشمند فناوری

امروزه داده‌ها یکی از ارزشمندترین دارایی‌های موجود در صنایع مختلف است و به همین روی فناوری کلان داده‌ها به‌سرعت در حال گسترش است. تحلیل کلان داده مبتنی بر هوش مصنوعی داده‌ها را به دانش، پیش‌بینی و موارد تصمیم‌یار تبدیل می‌کند. صنعت بیمه سلامت ، بانکداری و خدمات مالی، تجارت الکترونیکی و بازاریابی دیجیتال به‌منظور حفظ و نگهداری مشتریان و ارائه خدمات شخصی‌سازی ‌شده از تحلیل کلان داده‌ها استفاده می‌کنند.

کمک کلان داده‌ها به محیط‌زیست

داده‌ها‌ و اطلاعات جامع و حجیم هواشناسی به دلیل تأثیر پارامترهای مختلف بر تغییرات آب و هوایی، امکان پیش‌بینی بلادرنگ شرایط آب‌و‌هوایی و بررسی تغییرات ناشی از گرمایش جهانی را فراهم می‌سازد. ‌ مدیریت بهینه ترافیک و ایجاد شهر هوشمند ازجمله کاربردهای مهم فناوری کلان داده‌ها در حوزه راهنمایی و رانندگی به شمار می‌روند. در حوزه‌ محیط‌زیست، کاهش میزان آلودگی و بهبود شرایط آب‌وهوایی کلان‌شهر‌ها، نظارت بر روند کاهش جنگل‌های جهانی و کنترل لایه ازن و تأثیرات مواد آلاینده بر آن ازجمله کاربردهای تحلیل کلان داده به شمار می‌روند. در حوزه‌ کشاورزی نیز کاربردهایی همچون شناسایی و میزان شیوع آفات، بهبود کمی و کیفی تولیدات، کاهش میزان آب مصرفی و تعیین قیمت مناسب برای تضمین فروش بالاتر مطرح‌شده است.

بهبود صنعت فناوری

در صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز با جمع‌آوری، پردازش و تحلیل کلان داده‌های این حوزه از قبیل داده‌‌های شبکه‌های ارتباطی، داده‌های شبکه‌های اجتماعی و اطلاعات بازدیدهای کاربران از وب‌سایت‌ها، و مواردی از این قبیل، علاوه بر کسب درآمد قابل‌توجه از جمع‌آوری و ارائه‌ تحلیل‌های مناسب از اطلاعات تولیدشده مرتبط با کاربران، امکان بهبود در کسب‌وکار، بهینه‌سازی تحلیل‌های عملیاتی و خودکار شبکه به‌صورت هوشمند به وجود می‌آید.

از سویی دیگر تحلیل کلان داده‌های حاصل از شبکه‌های ارتباطی امکان تشخیص تراکم در شبکه و به وجود آمدن اختلالات و خرابی‌ها، احتمال قطعی و امکان اندازه‌گیری کیفیت خدمات ارائه‌شده به مشتریان را ایجاد می‌کند . همچنین از طریق پردازش کلان داده‌های شبکه‌های ارتباطی، می‌توان به‌صورت برخط وضعیت شبکه را رصد کرده و در جهت مدیریت و اختصاص بهینه منابع، برای استفاده از ظرفیت‌های شبکه به‌صورت بهینه برنامه‌ریزی کرد. تحلیل‌های کلان داده همچنین شناسایی مخاطرات و تهدیدهای شبکه را تسریع، تسهیل، هوشمند و کارآمدتر کرده و امکان مدل‌سازی وضعیت آینده‌ی شبکه و مدیریت نیازهای آتی را فراهم می‌کند.

تأثیر کلان داده بر اینترنت اشیا

در حوزه‌ شبکه‌های ارتباطی با ورود اینترنت اشیا و نسل پنجم شبکه‌های ارتباطی با توجه به حجم زیاد داده‌هایی که این شبکه‌ها به وجود می‌آورد، به همین روی بهره‌برداری از این کلان داده‌ها و اقتصاد دیجیتال از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

اطلاعات شبکه‌های اجتماعی نیز کلان داده هستند

به‌طور کلی اطلاعات موجود در شبکه‌های اجتماعی شامل انواع فعالیت کاربران و اطلاعات بازدیدهای کاربران از وب‌سایت‌ها، نیز نوعی از کلان داده است که شناخت افکار، سلیقه‌‌ی کاربران و پیش‌بینی الگوی رفتاری کاربران در دنیای واقعی را فراهم ساخته است. همچنین به‌منظور تصمیم‌‌سازی مدیران در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و ... بسیار مفید و مؤثر است.  تشخیص هویت افراد در مقیاس کلان، شناسایی افراد مظنون و رصد اطلاعات در فضای مجازی اطلاعات ارزشمندی به وجود می‌آورند که به‌منظور شناسایی تهدید علیه امنیت ملی مورداستفاده قرار می‌گیرند.

بهبود کارایی و صرفه‌جویی در منابع در کشورهای پیشرفته

گفتنی است کشورهای پیشرفته تقریباً در تمامی حوزه‌ها از این فناوری استفاده می‌کنند که موجب بهبود کارایی و صرفه‌جویی در منابع شده است. هرچند در کشور ما موضوع استفاده از فناوری کلان داده در برخی از حوزه‌ها آغاز گردیده است لیکن فاصله زیادی تا بهره‌برداری مؤثر از این فناوری در کشور وجود دارد.

در ایران نیز پژوهشگاه فناوری اطلاعات و ارتباطات (مرکز تحقیقات مخابرات ایران) از سال 94 در این زمینه فعالیت خود را آغاز کرده است. این پژوهشگاه  در حوزه پژوهش با ارائه طرح جامع کلان ‌داده و انجام پروژه‌های تحقیقاتی از قبیل رگولاتوری کلان داده در حوزه این فناوری مهم فعالیت می‌کند.

سامانه‌های رتبه‌بندی ترافیکی

همچنین این پژوهشگاه  با ایجاد سامانه رتبه‌بندی ترافیکی و پایش وب‌سایت‌ها (رتبه نگار) که مبتنی بر جمع‌آوری، ذخیره و پردازش کلان داده‌های ترافیکی جمع‌آوری‌شده از شبکه‌های ارتباطی است به‌صورت کاربردی و توسعه‌ای در این زمینه ورود کرده است. یکی دیگر از فعالیت‌های در حال انجام در حوزه کلان داده توسط پژوهشگران در مرکز تحقیقات مخابرات ایران، طراحی و ایجاد سامانه "ذکاوت"(ذائقه سنجی کاربران و تحلیل فضای مجازی ) است. این سامانه مبتنی بر جمع‌آوری کلان داده‌های شبکه‌های اجتماعی بوده و ذخیره، پردازش و تحلیل بر بستر داده‌های حجیم را همگام با بهره‌گیری از ابزارهای هوش مصنوعی، عملیاتی کرده است و یکی از حوزه‌های فعال و مهم در پژوهشگاه به شمار می‌رود. 

ارتباط هوشمندی و کلان داده

یکی از نکات مهم در خصوص فناوری کلان داده،‌ این نکته است که ورود به دنیای هوشمندی با بهره‌برداری و به‌کارگیری کلان داده‌ها ظهور و بروز خواهد داشت و هوشمندی و کلان داده ارتباطی تنگاتنگ باهم دارند.

*کارشناس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات

منبع: جهان صنعت