رصد و داده گیری از سیاره فراخورشیدی مشتری گون در رصدخانه سازمان فضایی ایران

به گزارش مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ، کارشناسان گروه نجوم و اکتشافات فضایی سازمان فضایی ایران موفق شدند ضمن رصد ستاره GSC 03089-00929در صورت فلکی هرکول سیاره پیرامون آن را آشکارسازی کنند.

بر اساس این گزارش ، این ستاره که در فاصله 1500 سال نوری از زمین قرار دارد دارای قدر ظاهری 12.4 است و اندازه ای تقریبا برابر با خورشید دارد و سیاره پیرامون آن TrEs-3b در سال 2007 و از طریق شبکه رصدخانه Trans- Atlantic Exoplanet Survey کشف شده است که شبکه ای متشکل از 3 دستگاه تلسکوپ یکسان مستقر در جزایر قناری، ایالت کالیفرنیای آمریکا و ایالت آریزونا است و با استفاده از روش فوتومتری و به صورت تماما رباتیک اقدام به پایش و کشف سیارات فراخورشیدی می کند.

فراخورشیدی مورد مطالعه که در رده سیارات گازی تقسیم بندی می شود دارای جرمی در حدود 1.9 برابر جرم سیاره مشتری است و با دوره تناوب مداری 31 ساعت به دور ستاره مادر خود می گردد.
این رصد با استفاده از تلسکوپ 16 اینچ مستقر در رصدخانه سازمان و به روش فوتومتری در تاریخ 1 مردادماه 1395 انجام شده است و طی آن تغییرات نوری ستاره با استفاده از تجهیزات حرفه ای ثبت تصویر در طول شب ثبت شد و در مدت رصد، تغییرات نوری ناشی از گردش سیاره به دور ستاره ی خود در یک دوره کامل نیز ثبت شد.

در ادامه این گزارش آمده ، در این نوع از سیستم ها که به نام گذر شناخته می شوند، عبور سیاره از مقابل ستاره اصلی باعث افت شدت نور دریافتی از ستاره می شود و این پدیده فیزیکی به منجمان کمک می کند تا ستارگان میزبان سیارات را شناسایی کنند و از طریق نورسنجی آنها به اطلاعاتی از سیاره از جمله دوره تناوب گردش، ابعاد و جرم دست یابند.

مطالعه فراخورشیدی ها و تحولات آنها به دانشمندان کمک می کند تا اطلاعاتی درخصوص شکل گیری و تحول زمین و منظومه شمسی بدست آورند و سرنخ های شکل گیری حیات در کیهان را مورد مطالعه قرار دهند.
طی رصد مذکور منجمان سازمان فضایی ایران ضمن داده گیری از ستاره در طول موج 710 نانومتر موفق به آشکارسازی تغییرات روشنایی ستاره از مرتبه 0.03 قدر شدند.

آشکارسازی این مرتبه تغییرات نیازمند استفاده از تکنیک های دقیق رصدی و پردازش تصاویر و استخراج اطلاعات است و معمولا آشکار سازی با این دقت توسط تلسکوپ های بزرگتر صورت می پذیرد و این داده گیری در راستای انجام یک پایان نامه دانشجویی انجام شد  که  این مورد پنجمین پایان نامه ای است که توسط داده های رصدخانه مرکز ماهدشت عملیاتی شده  است.

در همین زمینه ، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و منجمان می توانند ضمن ارایه درخواست رصد نسبت به داده گیری در رصدخانه سازمان فضایی ایران اقدام کنند.