حفاظت از محیط زیست و درک اهمیت محیط زیستی سالم و پایدار امروزه در جوامع بزرگ نظیر ایران به عنوان دغدغه اصلی مردم و سیاستگزاران مطرح می باشد به طوری که به یک موضوع عمومی تبدیل شده و همه سازمان ها و موسسات تمهیداتی را به منظور مقابله با این معضل اساسی و اجتناب از مشکلات آینده در این خصوص اندیشیده اند .
در واقع هوای پاک و سالم از نیازهای اساسی و ضروری برای تضمین حیات انسان به شمار می رود و در مقابل آن آلودگی همچنان خطر بزرگی برای سلامت در سراسر جهان محسوب می شود.
در تحقیقات جدیدی که از سوی سازمان بهداشت جهانی منتشر شده است آلودگی هوا سالانه دو میلیون انسان را به کام مرگ می کشد.
این معضل اجتماعی که چالش کلان شهرهایی نظیر تهران است به دلیل تراکم جمعیت، حجم زیاد ماشینها و کارخانههای صنعتی حادث شده و علاوه بر افزایش آلاینده های زیست محیطی، مشکلات عدیده دیگری از جمله ترافیکهای سنگین، صدمات روحی و جانی، اتلاف زمان و کاهش بهرهوری را برای شهروندان موجب شده است.
براساس آمار مرکز مطالعات و برنامه ریزی تهران بزرگ، این شهر از نظر تولید دی اکسید کربن رتبه چهاردهم جهان را دارا می باشد که این جایگاه، جای بسی تامل و تعمق دارد.
در این روزهایی که آلودگی، میهمان ناخوانده و شاید همیشگی شهروندان تهرانی و دیگر شهرهای پرازدحام گردیده می توان از پست به عنوان جانشینی مطمئن و ارزان برای تردد افراد و خودروها در سطح شهرها نام برد؛ شبکه گسترده ای که جایگاه زیربنایی و زیرساختی در کاهش آلودگیهای زیست محیطی دارد.
البته هنوز در جامعه ایرانی فرهنگ استفاده از خدمات پستی عمومیت نیافته و به عنوان یک اصل اجتماعی، فراگیر نشده و همگان از نقش این خدمات سبز و پاک مطلع نبوده و به عبارتی عمق تاثیر آن ناشناخته مانده است.
این در حالی است که در بسیاری از کشورهای پیشرفته فرهنگ استفاده از خدمات پستی در دستور کار دولت ها و مدیران شهری قرار گرفته و این بخش ارتباطی به عنوان پیش نیاز توسعه در بخشهای مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی جای خود را به خوبی یافته است؛ در این جوامع پست انجام همه امور مردم از خرید کتاب گرفته تا پرداخت قبوض خدمات شهری را در دست گرفته و مردم فقط برای انجام امور فردی نظیر کار و تفریح از خانه خارج می شوند.
بی تردید این اقدام هماهنگ ملی که با حمایت تمامی بخش های دولتی و غیردولتی همراه می باشد علاوه بر کاهش هزینهها و مصرف سوخت، موجب می گردد تا شهروندان از هوای پاک، بهرهمند شده و به دور از آلودگیهای مختلف و ترافیکهای سنگین، زندگی سالمی را از لحاظ بهداشت جسمی و روانی برای خود رقم زنند.
در این گونه از کشورها پست به عنوان عامل تسهیل کننده ارایه خدمات به شهروندان و تامین کننده رفاه وآسایش آنان و به عبارتی کارگشایی که همیشه و همه جا در دسترس است نقش آفرینی نموده و توانسته است از طریق برقراری ارتباط مردم با دستگاه های دولتی و سایر بخش های خدماتی نظیر : صنایع غذایی، بانک ها و موسسات مالی، شرکت های بیمه ، حمل و نقل و غیره مانع مراجعه حضوری افراد و افزایش ترافیک و سفرهای درون شهری شود.
براساس اطلاعات موجود میانگین سرانه پستی جهانی 50 مرسوله برآورد شده و در کشورهای پیشرفته سرانه پستی حتی به یک هزار مرسوله نیز می رسد. اما در کشور ما سرانه پستی 8 مرسوله می باشدکه با جلوگیری از انجام عملیات موازی در تعاملات برون سازمانی و خود پستچی گری و تبدیل پست به پیشخوان دولت این رقم به بیش از سه برابر قابل افزایش خواهد بود.
شرکت پست جمهوری اسلامی ایران که کهن ترین نهاد ارتباطی کشور محسوب می گردد به عنوان عضو اتحادیه پستی جهانی (UPU) ، همواره برنامه های کلانی را در راستای ارتقای فرهنگ زیست محیطی و مسئولیت اجتماعی دنبال می نماید و لزوم نگرش به مسایل زیست محیطی را از اهداف بلند مدت خود قرار داده است.
به صراحت می توان گفت فلسفه ارایه خدمات توسط پست، ایجاد نقاط دسترسی گسترده است تا هموطنان برای دریافت خدمت مورد نیاز خود به راحتی به صورت پیاده و یا حداکثر طی یک سفر کوتاه به نزدیک ترین دفتر پستی مراجعه نموده و نتیجه درخواست خود را توسط موزعین و در نشانی تحویل گیرد. موزعینی که روزانه به طور میانگین یک میلیون و 500 هزار مرسوله را به دست گیرندگان آن می رسانند.
نکته ای که در این بین حائز اهمیت می باشد این است که تمرکز ارایه خدمات در یک یا چند نقطه خاص و محدود از سوی سازمانهای مختلف موجب می گردد تا از یک سو شهروندان از اقصی نقاط شهر به منظور ارایه درخواست خود سفرهای متعدد و جا به جایی های طولانی را تجربه نموده و از سوی دیگر الزاماً برای دریافت نتیجه، بار دیگر از میان خیابان های شلوغ و هوای آلوده این ترددهای مکرر را انجام دهند.
آمار موجود حاکی از آن است که روزانه بیش از 17 هزار سفر سواره در پایتخت صورت می گیرد این درحالی است که خروج هر پستچی روزانه از انجام 300 سفر جلوگیری میکند.
شرکت پست با برخورداری از 17 هزار دفتر شهری و روستایی، سامانه 193 که خدمات مختلف شهروندی را عرضه می نماید و آن را می توان به عنوان "تماس خدمت" معرفی کرد و 4 هزار و پانصد خط مبادله تا دورترین نقاط کشور گسترش یافته و همچنین شبکه منحصربه فرد توزیع خود، از طریق نوسازی ناوگان حمل و نقل و استفاده از وسایط نقلیه مناسب،کالاها و مرسولات شهروندان را جابه جا و بستر بسیار مناسبی برای توسعه خدمت رسانی به جامعه ایجاد نموده است.
این مجموعه بزرگ دوستدار محیط زیست که از دیرباز دارای حس تعلق اجتماعی بوده، کوشیده است بنابر وظیفه ارتباطی خود از طریق تعامل گسترده با نهادها و سازمان های کشور، به عنوان پنجره واحد ارایه خدمات ، با برقراری ارتباط دو سویه دولت و مردم و همچنین دولت و دولت، سرویس های متنوعی را به نیابت از آنها به شهروندان عرضه نموده که این اقدام در کاهش سفرهای شهری و برون شهری، تامین امنیت شهروندان و سلامت اداری بسیار موثر واقع شده است.
مروری بر آمار بیانگر آن است که در 9 ماهه سال جاری شبکه پستی 424 میلیون مرسوله را جابهجا نموده است که اگر قبول هر مرسوله از انجام 2 سفر درون یا برونشهری جلوگیری کرده باشد در مجموع، خدمات پست توانسته از 848 میلیون سفر بکاهد. همچنین با احتساب یک ساعت وقت برای هر سفر، شرکت پست موفق شده، در مدت مذکور حداقل از اتلاف 848 میلیون ساعت وقت مردم نیز جلوگیری نماید.
شبکه پستی با نگاه بر آینده و نیازهای روز افزون جامعه و تحقق دولت الکترونیک ،رویکرد توسعه زیرساخت های الکترونیکی را برای افزایش کیفیت خدمات و تامین رفاه شهروندان در پیش گرفته و با ترکیب سه بعد فیزیکی، الکترونیکی و مالی سرویس های خرید و فروش اینترنتی، کارت پستال الکترونیکی،رهگیری آنلاین مرسولات، باجه الکترونیکی ارایه خدمات پستی، پست مالی، پست رسانه، پست بیمه، پست یافته ،پست همراه ، پست نت و غیره را از طریق پرتال این مجموعه بدون نیاز به حضور فیزیکی متقاضی عرضه و ارایه می نماید.
این مجموعه، همچنین با حضور فعال و پررنگ در دورترین نقاط روستایی،سرویس ها و خدمات خود را بر بستر الکترونیک به گونهای طراحی کرده که روستائیان عزیز نیز بتوانند به آسانی از آن سرویس ها بهرمند شده و نیازی به حضور فیزیکی آنها در شهرها و انجام ترددهای بین شهری کمتر باشد. ایجاد 10 هزار دفترفناوری اطلاعات و ارتباطات روستایی (ICT)و عرضه 34 خدمت سایر سازمان ها، سرویس وب آگهی روستایی، وب گردشگری، سامانه سیماک (خدمات املاک) و غیره خدماتی از این دست می باشد.
همچنین انعقاد تفاهم نامه "تحول اداری و اجرای مقدمات دولت الکترونیک"، GNAf با 23استانداری کشور مهمترین همکاری پست در طرح های کلان ملی به شمار می رود. طرح بزرگی که با مدیریت بهینه داده های مکانی و ایجاد یک آدرس واحد استاندارد از اماکن، تسهیل در ترددها و جابه جایی های درون شهری جهت ارایه بهینه خدمات، پاسخگویی سریع به موارد اضطرار را موجب می گردد که آرامش وآسایش شهروندان را در سطحی وسیع تامین می نماید.
همچنین این مهم، به عنوان ابزاری موثر در جهت تحول بسیاری از فرایندها به ویژه ارتباط دوسویه دولت و مردم قلمداد گردیده که به طور چشمگیری می تواند زیربنای دولت الکترونیک، حذف حضور فیزیکی شهروندان، کاهش ترافیک شهری، مصرف سوخت و آلاینده های زیست محیطی و گسترش خدمات هوشمند مبتنی بر فناوری اطلاعات در کشور باشد .
بی تردید، اگر فرهنگ استفاده از خدمات پستی در سطوح مختلف اجتماعی نهادینه و همگان به عمق تاثیر آن پی ببرند، وسازمان ها و نهادهای مختلف در زمینه واگذاری خدمات خود با شبکه پستی که زیرساخت ها و ظرفیت های گسترده آن تا محروم ترین نقطه کشور نفوذ یافته مشارکت نمایند، این مجموعه می تواند در جهت رفاه حال هموطنان، دامنه خدمات خود را بیش از پیش توسعه بخشیده و با کاهش بار سفرهای شهری و بین شهری هوای پاک را به شهروندان هدیه دهد.
اکرم امینیان