هیات دولت در اواخر سال گذشته، راهاندازی گمرک تخصصی فاوا (فناوری اطلاعات و ارتباطات) را در منطقه ویژه اقتصادی پیام درحالی تصویب کرد که افزایش ورود تجهیزات بیکیفیت از مبادی مختلف با توجه به نیاز روزافزون کشور به این تجهیزات به یکی از معضلهای اساسی تبدیل شده بود.
به گزارش مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، هیات دولت در اواخر سال گذشته، راهاندازی گمرک تخصصی فاوا (فناوری اطلاعات و ارتباطات) را در منطقه ویژه اقتصادی پیام درحالی تصویب کرد که افزایش ورود تجهیزات بیکیفیت از مبادی مختلف با توجه به نیاز روزافزون کشور به این تجهیزات به یکی از معضلهای اساسی تبدیل شده بود.
در کنار آن، مقابله با کماظهاری و اجرای دقیق تعرفهها، ایجاد رویه واحد در انجام تشریفات گمرکی، توجه دقیق به ارزش محصولات خاص و جلوگیری از بیش و کماظهاری و استفاده از نیروهای آموزشدیده به منظور ارزیابی دقیق، از دیگر عواملی بود که راهاندازی گمرک تخصصی فناوری اطلاعات و ارتباطات را با هدف تسهیل در صادرات محصولات و واردات مواد اولیه باکیفیت به کشور به یک نیاز اساسی تبدیل کرده بود.
این مهم در حالی مصوب شده که پیشتر منطقه ویژه اقتصادی پیام به دلیل برخورداری از بخش فرودگاهی تخصصی کارگو، گمرک سریع و هدفگذاریاش برای ایجاد قطب اقتصاد دیجیتال کشور، قسمتی از نیاز کشور را در این حوزه مرتفع میکرد.
بیشتر کالاهای وارداتی فاوا از کشورهایی مانند چین، امارات متحده عربی، ژاپن، کرهجنوبی، قطر و ترکیه وارد گمرک امام خمینی (ره)، پیام و گمرک تهران میشود.
واردات مواد اولیه در بخش فناوریهای نوین و به دنبال آن صادرات محصولات نهایی در حالی صورت میگرفته که رسوب کالاها و زمانبر بودن مدت ترخیص آنها از گمرکات با توجه به دلایلی از جمله نبود آزمایشگاههای تخصصی، فقدان کارشناسان آموزشدیده و بوروکراسی اداری سبب شده بود تا کالاها مدت زمان بیشتری در گمرکات بمانند که این مساله مشکلات زیادی را برای واردکنندگان که به دنبال تولید محصول نهایی خود بودند ایجاد کرده بود.
مجموع این عوامل در کنار هم سبب شد تا ضرورت راهاندازی گمرک تخصصی در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات بیش از گذشته مورد توجه قرار بگیرد.
پیام، نزدیکترین منطقه ویژه فعال به پایتخت است که زیر نظر وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات فعالیت میکند و وسعتی بالغ بر ۳۶۰۰ هکتار دارد. در حال حاضر بیش از ۳۰۰ سرمایهگذار خصوصی فعالیتهای تولیدی خود را در منطقه ویژه اقتصادی پیام انجام میدهند که ۷۰درصد آنها در حوزه الکترونیک، مکاترونیک، فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرمافزار فعال هستند.
موقعیت استراتژیک و مهم پیام، قرار داشتن فرودگاه در داخل اراضی منطقه ویژه و امکان بهرهگیری از کلیه تسهیلات از جمله تخلیه و بارگیری و انبارش کالا، خدمات کارگو و عدممحدودیت زمانی توقف کالا در منطقه را میتوان از مهمترین مزایای موجود در منطقه ویژه اقتصادی پیام برای انتخاب آن به منظور ایجاد گمرک تخصصی فاوا برشمرد.
همچنین معافیت از پرداخت هرگونه حقوق و عوارض گمرکی برای واردات مواد اولیه و ماشینآلات خط تولید و لوازم و قطعات مورد مصرف در منطقه اعم از نو و مستعمل مجاز، پرداخت حقوق و عوارض گمرکی ورودی مواد اولیه و قطعات تولیدی واحدهای تولیدی مستقر در منطقه پس از تولید و در زمان خروج کالا از منطقه و امکان ورود کالا از طریق ترانزیت خارجی و داخلی از دیگر ظرفیتهای پیام برای تبدیل شدن به گمرک تخصصی فاواست.
وجود آزمایشگاههای تخصصی و شرکتهای بازرسی فنی مورد تایید سازمان ملی استاندارد در منطقه ویژه اقتصادی پیام، بهرهمند بودن از زیرساختهای لجستیکی، حملونقل هوایی، زمینی و جادههای ترانزیتی، امکان ارسال و ترانزیت کالا از گمرک پیام به سایر نقاط کشور، بالا بودن سرعت ترخیص کالا در این گمرک نسبت به سایر گمرکات و وجود پنجره واحد گمرکی با استقرار سازمانها و نهادهای مرتبط را از دیگر مزایای پیام میتوان برشمرد که موجب شد تا دولت این منطقه را برای راهاندازی گمرک تخصصی فاوا انتخاب کند.
از سوی دیگر فاصله اندک منطقه ویژه اقتصادی پیام تا تهران، وجود شهرکهای صنعتی متعدد در استانهای البرز، تهران و قزوین و قرار گرفتن در محل تلاقی ۱۳ استان شمالی و شمال غربی موقعیت مناسبی در اختیار منطقه ویژه اقتصادی پیام در جهت صادرات و واردات کالا قرار داده است.
به دنبال تصویب راهاندازی گمرک تخصصی فاوا در پیام، عیسی زارعپور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات طی حکمی مسوولیت اجرایی ایجاد گمرک تخصصی فاوا را بر عهده اکبر قنبرپور مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی و فرودگاه بینالمللی پیام قرار داد.
در بخشی از این حکم با اشاره به همکاری دستگاههای مرتبط از جمله وزارت امور اقتصادی و دارایی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهور، دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی و شرکتها و سازمانهای تابعه این وزارت و بر اساس زمینهها و زیرساختهای موجود در پیام اظهار امیدواری شده بود که تا شهریور ۱۴۰۲ شاهد راهاندازی این گمرک تخصصی در پیام باشیم.
ایجاد شورای هماهنگی با حضور دستگاههای ذیربط با محوریت پیام، پیگیری استقرار یا تکمیل زیرساختهای قانونی، اجرایی، آزمایشگاهی و تجهیزاتی لازم به منظور ایجاد گمرک تخصصی فاوا در پیام، توسعه ظرفیت و تجهیزات تخلیه و بارگیری کالا و فضای انبارهای عمومی گمرکی و تنظیم و تبادل تفاهمنامه با وزارت امور اقتصادی و دارایی از جمله مواردی بود که در این حکم با هدف اجرایی شدن به آنها اشاره شده بود.
همچنین تعریف مشوقها و تخفیفات گمرکی لازم در مدت زمان معین به منظور شکلگیری گمرک تخصصی، تعامل با واردکنندگان و صادرکنندگان عمده تجهیزات و لوازم ارتباطی، گوشی تلفن همراه، رایانه و لوازم جانبی به منظور آشنایی و استفاده از گمرک تخصصی فاوا، تعامل با شرکتها و موسسات حملونقل زمینی و هوایی، ترخیصکاران و سایر بازیگران مربوطه به منظور استقرار در منطقه ویژه اقتصادی پیام، استقرار پایانه صادراتی استان در منطقه با هدف تسهیل صادرات کالا، ارائه آموزشهای تخصصی فاوا به کارشناسان و ارزیابان گمرک و توسعه ناوگان هوایی شرکت خدمات هوایی پیام به منظور ارائه خدمات کارگو از دیگر مواردی بود که در حکم وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات خطاب به مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی و فرودگاه بینالمللی پیام آورده شده است.
منطقه ویژه اقتصادی پیام با هدف سرعت بخشیدن به روند راهاندازی گمرک تخصصی فاوا در این منطقه در کنار فعالیتهای زیرساختی اقدامات دیگری از جمله تعامل و عقد تفاهمنامه با سازمانهایی از جمله پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، پژوهشگاه فضایی، سازمان پژوهش علمی و صنعتی ایران و آزمایشگاههای بخش خصوصی انجام داده است.
هدف از این اقدامات، استقرار حداقل یک آزمایشگاه مورد تایید سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در پیام به منظور تایید نمونه محصولات ارجاعی از سوی سازمان استاندارد و گمرک است. همچنین ایجاد یک شبکه آزمایشگاهی از خدمات قابل ارائه توسط آزمایشگاههای مرتبط با این حوزه، گام موازی دیگری است که برای راهاندازی گمرک تخصصی فاوا برداشته شده است.
طبق قانون، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی مرجع تشخیصدهنده تخصصی کالای وارداتی و صادراتی فاوا در کشور است. استقرار این سازمان در گمرک فاوا (منطقه ویژه اقتصادی پیام) از جمله الزاماتی است که برای راهاندازی این گمرک باید در منطقه انجام شود.
از آنجا که سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و منطقه ویژه اقتصادی پیام، هر دو زیر نظر وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات هستند، توافق و همکاری خوبی برای استقرار کامل سازمان در گمرک فاوا به عمل آمده و نمایندگان سازمان در پنجره واحد گمرکی پیام مستقر شده و به صاحبان کالاها ارائه خدمت خواهند کرد.
با توجه به هدفگذاری صورتگرفته برای راهاندازی این گمرک تخصصی تا شهریور ماه امسال در منطقه ویژه اقتصادی و فرودگاه بینالمللی پیام، اقدامات متنوعی توسط دستگاههای مختلف در دست انجام است.
تامین زیرساختهای ارتباطی و مخابراتی، لجستیکی و انبارداری، استقرار دفاتر ارائهدهنده خدمات تخصصی، برقراری خطوط پروازی از پیام به مقصدهای چین و امارات متحده عربی و برعکس، فعالسازی مجدد هاب پستی پیام، ایجاد انبارهای اختصاصی گمرکی برای بازرگانان این حوزه، راهاندازی پرواز مسافری و گمرک مسافری، احداث تیرپارک و توسعه انبارهای عمومی گمرکی، ایجاد و تامین امکانات و تسهیلات مناسب برای جذب شرکتهای حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات و افزایش ظرفیتهای فرودگاه تخصصی کارگو از جمله اقداماتی است که منطقه ویژه اقتصادی پیام در دست اجرا دارد.
همچنین استقرار و تقویت پنجره واحد گمرکی و سرمایهگذاری، ترانزیت کالاهای حوزه ICT از گمرکات فرودگاه امام خمینی (ره)، بازرگان و شهید رجایی به پیام، و بهبود و توسعه ساختار سازمانی و نیروی انسانی گمرک البرز نیز در دستور کار گمرک جمهوری اسلامی ایران قرار داده شده است.
در واقع با راهاندازی این گمرک در منطقه ویژه اقتصادی پیام، این امیدواری به وجود آمده تا در کنار تسهیل روند فعالیتهای شرکت فناور برای صادرات و واردات مواد اولیه موردنیاز خود شاهد رونق فعالیتها در این بخش و تبدیل پیام به یکی از قطبهای مهم اقتصادی در حوزه فناوریهای نوین درکشور باشیم.