یکی از قدیمیترین شبکههای ارتباطی که از گذشته دور تا به امروز، در زندگی مردم شهرها و روستاها نقش بیبدیلی دارد، پست است. مروری بر تاریخ کهن این شبکه ارتباطی نشان میدهد در یکصد سال گذشته، پست بهعنوان بازوی اجرایی دولتها در حل بسیاری از بحرانها و اجرای طرحهای ملی نقش مؤثری داشته است.
راه خیلی دوری نرویم، شیوع ویروس کرونا و بحرانی که این همهگیری ایجاد کرد، نقش کلیدی پست را در کمک به عبور از این بحران و تأمین نیازها و خواستههای مردم در اقصی نقاط کشور در شرایطی که بسیاری از مسیرهای معمول ناچار به محدودیت شدند، بیشازپیش آشکار کرد.
بیش از دو دهه پیشطرح استقرار «دولت الکترونیک» بهعنوان یکی از مهمترین پروژههای ملی بر سر زبانها افتاد. طرحی که تابهحال به دلایل گوناگون ازجمله فراهم نبودن زیرساختها، معطلمانده است.
حال دولت سیزدهم مصمم است تا این طرح ملی را به سر منزل مقصود برساند و با اجرایی شدن آن، مردم شهرها و روستاهای کشور، مراوداتی بهدوراز کاغذبازی و بروکراسی اداری را تجربه و «طعم شیرین فناوری» را بچشند.
شبکه پستی کشور، بهعنوان یکی از بزرگترین شبکههای ارتباطی و خدمات رسان در پیادهسازی این طرح یاریگر دولت است و نقش مهمی در به ثمر رسیدن این پروژه ملی و توسعه اقتصاد دیجیتال دارد.
پست از یکسو به دلیل داشتن ارتباطات چندوجهی اعم از ارتباط مردم با مردم، مردم با سازمانها، شرکتها و مراکز تولیدی و همچنین سازمانها و واحدهای تولیدی با مردم و از سوی دیگر، به دلیل ضریب نفوذ گسترده در تمامی شهرها و روستاها، میتواند در بهرهمندی از مزایای استقرار دولت الکترونیک اعم از بهبود امنیت اجتماعی و روانی، جلوگیری از سفرهای غیرضروری شهری و روستایی و کمک به حفاظت از محیطزیست، کاهش فساد اداری و افزایش رضایتمندی؛ نقشآفرین باشد.
اما نقش شرکت ملی پست در استقرار دولت الکترونیک چیست؟
یکی از مهمترین پروژههایی که پست در اجرای شبکه ملی اطلاعات به آن پرداخته است بحث سامانه نقش بومی و جی نف است. ازجمله طرحهای مهم و اثرگذار در پیادهسازی دولت الکترونیک که یکی از پروژههای کلان در اجرای شبکه ملی اطلاعات نیز هست.
دسترسی به بانک اطلاعاتی جامع و دقیق از تمامی اماکن مسکونی و تجاری کشور و پیادهسازی پروژه پایگاه ملی نشانی استاندارد مکان محور و یکپارچهسازی آدرس ایرانیان یا همان GNAF طرحی است که براساس آن میتوان بسیاری از پروژههای ملی و منطقهای ازجمله دولت الکترونیک را اجرایی کرد.
جینف، در واقع شاخص معتبری از نشانیهای مکانی در سطح کشور است. این پایگاه اطلاعاتی از طریق ایجاد ارتباط بین دادههای متنی و مکانی نشانیهای معتبر، دوباره کاریها و خطاهای مرتبط با نشانیهای جعلی و باطل را حذف کرده یا کاهش میدهد.
اجرای جینف که از سال 1396 در پست آغاز شده بود، به ایستگاه پایانی خود و مرحله سرویسدهی رسیده است و بااتصال به بسیاری از بانکهای اطلاعاتی سایر دستگاههای دولتی ازجمله ثبتاحوال، ثبتاسناد، شهرداری و ...، فرصت بینظیری را برای ارائه خدمات الکترونیک دولتی و غیردولتی فراهم آورده است.
نقشآفرینی شبکه پستی در استقرار دولت الکترونیک، تنها به دلیل دسترسی به پایگاه دادههای مکان محور نیست. بلکه باید از دو پروژه سکوی تجارت الکترونیک پست و همچنین ایجاد و توسعه سکوی رایانامه ملی یا بومی یادکرد.
ستاپ یا پروژهی سکوی مدیریت و ارائه خدمت به کسبوکارهای اینترنتی که از مزایای آن دارا بودن درگاهی یگانه برای صدور شناسه یکتای ثبتی حمل برای مرسولات و قابل رهگیری است و رایانامه ملی یا بومی که بر اساس قانون اساسنامهی شرکت ملی پست مجاز به ارائه سرویس صندوق پست الکترونیکی است.
در این سرویس نگاه این است که درگاهی ایجاد شود تا سرویسدهندگان بومی از طریق این درگاه به کل مردم ایران خدمات ارائه دهند. رایانامهی ملی رجیستر شده برای تکتک مردم ایران در هر کجای کره زمین که حتماً صاحب آن احراز هویت میشود.
آنچه قابل ذکراست، این طرح میتواند بهعنوان جایگزین یا مکمل کارپوشه ایرانیان استفاده شود و رابطه بین دولت و مردم نیز از این طریق انجام گردد.
آنچه مسلم است وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با توسعه و تقویت زیرساختهای ارتباطی و اینترنتی، حتی در دورترین و کم برخوردارترین مناطق کشور، با شتاب بهسوی استقرار دولت الکترونیک پیش میرود. شبکه ملی پست کشور بهعنوان یکی از بخشهای اجرایی این وزارتخانه، تمام توان و سرمایه خود را به کار گرفته تا ضمن کمک در تسریع استقرار این پروژه ملی، بار دیگر بر همسویی خود با آهنگ تغییرات و تحولات ساختاری و اجتماعی، بهعنوان تسهیلکننده ارتباطی بهویژه ارتباطات فناورانه، صحه گذارد.
حال که بخش بزرگی از زیرساختها و ابزارها فراهم آمده؛ این همدلی، همافزایی و تغییر نگاه در کنار پرهیز از موازیسازی، هماهنگی و تعامل بین دستگاهی و توسعه گسترده تبادل اطلاعات است که گامهای پایانی استقرار دولت الکترونیک و اجرای شبکه ملی اطلاعات را رقم خواهد زد.
*معاون وزیر، رئیس هیئتمدیره و مدیرعامل شرکت ملی پست
منبع: نشریه الکترونیکی چاپار