تصور کنید همینطور که «روی کاناپه پای تلویزیون لمیدهاید یا روی صندلی راک در حال عقب و جلو رفتن نشستهاید یا در ایوان خانه آفتاب گرفتهاید یا شبهنگام روی پشتبام ستارهها را میشمارید یا در مطبخ در حال پختن آش و کلهجوش هستید یا گله را برای چرا به مرتع بردهاید یا در کارگاه یا دفتر کارتان مشغول کار روزانه هستید یا جلوی مدرسه در خودرو منتظر آمدن فرزندتان نشستهاید یا در ترافیک منتظر باز شدن مسیر هستید» به راحتی آب خوردن و تنها از رهگذر یک آیکون روی صفحه موبایل به تمامی خدمات عمومی دولت دسترسی داشته باشید.
حتی تصور چنین شرایطی هم رویایی و شیرین و منتهیالآمال کسی است که مفهوم دولت هوشمند را درک میکند. استعلام کد پستی، اطلاعات آلودگی هوا، اطلاع از وضعیت آب و هوا و وضعیت جادهها، اطلاع از قطعی احتمالی آب و برق و گاز، اطلاع از فیش حقوقی و احکام بازنشستگی، پرونده پزشکی، سوابق بیمه، خدمات مالی و مالیاتی، اطلاع از انواع عوارض و پرداخت آن، دریافت انواع مجوزهای کاری، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، امور خیریه، خدمات رفاهی، پزشکی و سلامت، قضایی و انتظامی، گردشگری، حمل و نقل، خرید و فروش آنلاین، ثبتنام در مدرسه و دانشگاه، دریافت و تعویض شناسنامه و کارت ملی و گواهینامه و سایر اوراق شناسایی و اخذ هر نوع مجوزی تنها عناوین بخش کوچکی از خدماتی است که قرار است به تدریج از رهگذر پنجره واحد دولت هوشمند در دسترس باشد. در نهایت تمام خدمات دولتی و خدمات عمومی حاکمیت از رهگذر یک پنجره واحد از طریق تلفن همراه قابل دسترسی و دریافت است.
این اتفاقی است که باید هر چه زودتر اجرایی شود و طعم شیرین آن ذائقه همه مردم را پر حلاوت کند.
تا کنون ۱۶۳ دستگاه اجرایی با حدود ۶ هزار نوع خدمت یا استعلام و اطلاعات ضروری برای مردم در نهاد دولت شناسایی شدهاند که ۱۰۰ خدمت آن پرکاربردتر و ماهانه مورد نیاز ۵۰ هزار تا چند میلیون نفر است. حالا فک کنید همه این خدمات کوچک و بزرگ الکترونیکی شوند و تنها از رهگذر یک آیکون روی صفحه صفحه موبایل قابل دریافت باشند. در حقیقت کل نیاز متقابل ملت و دولت در حد یک آیکون روی صفحه تلفن همراه و برای تمام ساعات شبانهروز در دسترس باشد. چه اتفاقی میافتد؟!
_اول آنکه بساط امضاهای طلایی و رانت و سواستفاده برچیده میشود.
_دوم آنکه دولت بهتدریج کوچک و چابک و در فضای ستادی و اداری، نیروی انسانی و تجهیزات، هزینه و زمان به طور معنیداری صرفهجویی میشود.
_سوم آنکه رفتوآمد و مراجعه حضوری مردم به دستگاههای دولتی به طور چشمگیری کاهش یا خاتمه مییابد.
_چهارم آنکه، دیگر نیاز به ارائه مدارک شناسایی و هویتی در هیچ کجای دولت نخواهد بود و پس از یکبار ثبتنام در سامانه دولت هوشمند و دریافت رمز عبور قادر به استفاده از تمام خدمات خواهید بود.
_و پنجم و مهمتر از همه اسباب آرامش و آسایش و رضایت مردم فراهم میشود.
البته دقیقاً به همین دلایل هم مخالفتها و ممانعتهایی در برابر این کلانپروژه وجود دارد که گاهی اجرای آن را با دشواری و کندی مواجه میکند که البته طبیعی است. خوب وقتی این پروژه کاسهکوزه صاحبان امضاهای طلایی و رانتخواران و سواستفاده کنندگان را در هم میشکند و بیکارشان میکند مخالفت و ممانعت آشکار و پنهان هم امری بدیهی است.
البته الکترونیکی کردن تمام خدمات دولت و ایضأ خدمات دو قوه دیگر کار سهل و سادهای هم نیست اما آنچه از اخبار برمیآید فاز نخست این پروژه با تعدادی از خدمات پرکاربرد وزارتخانهها و سازمانهای دولتی تا پایان سال ۱۴۰۰ راهاندازی خواهد شد. بیتردید با استفاده مردم از این خدمات مطالبه عمومی برای پیوستن همه خدمات دستگاههای دولتی و همچنین خدمات قوای مجریه و مقننه و سایر نهادهای حاکمیتی به این پنجره افزایش خواهد یافت.
البته هستند برخی از خدمات ستادی که ماهیت الکترونیکی شدن ندارند و البته پرکاربرد نیستند و مخاطب عمومی ندارند و پیوستن آنها به این پنجره ضرورتی ندارد اما اغلب خدمات دولتی قابلیت الکترونیکی شدن دارند.
تا زمانی که خدمتی در داخل دستگاهش الکترونیکی نشود قابلیت پیوستن به پنجره واحد دولت هوشمند را ندارد. به عبارتی باید خدمات و مجوزهای دستگاهها به صورت عمودی در داخل هر دستگاهی الکترونیکی شود و درگاه واحد دستگاهی ایجاد شود تا پس از آن امکان پیوستن به درگاه واحد دولت هوشمند فراهم آید. پس به ثمر رسیدن بینقص این پروژه به تنهایی از عهده یک وزارتخانه یا نهاد برنمیآید و باید عزم و اراده ملی دستکم در درون قوه مجریه برای همراهی با وزارت ارتباطات به عنوان مجری این پروژه شکل گیرد.
یکی از مهمترین ویژگیهای چنین درگاهی آن است که دیگر من و شما برای دریافت خدمات متنوع و متعدد نیاز به ثبتنام مجدد، دریافت نام کاربری و رمز ورود نداریم بلکه با یکبار احراز هویت به تمام خدمات پنجره واحد دولت هوشمند دست پیدا خواهیم کرد.
با این همه اجرای دقیق و سریع این پروژه بیش از هر چیز نیازمند فرهنگسازی است، فرهنگسازی برای فهم و درک مزایای متعدد آن، برای پاک کردن این ذهنیت که پیادهسازی این پروژه ما را بیکار خواهد کرد. برای ترغیب و تشویق مردم به شناخت و استفاده از این طرح ملی و راهگشا در زندگی.
منتظر میمانیم تا چشم و دلمان به نوری که از این پنجره بر زندگی ایرانیان خواهد تابید روشن شود.
سیدجمال هادیان طبائی زواره
رئیس مرکز روابطعمومی و اطلاعرسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات