اخبار

سخنرانی مهندس تقی پور به مناسبت تودیع و معارفه دکتر حسنی صدر و دکتر اخوان88/9/10

عرض تبریک دارم به مناسبت اعیاد قربان و غدیر و عید ولایت خدمت عزیزان، حضار و همکاران گرامی امیدوار هستیم که حضور بیشتری را خدمت عزیزان در این حوزه داشته باشیم.چرا که این حوزه یعنی حوزه آموزش، تحقیق و پژوهش نیاز به ذکر ندارد که در دنیای پر تغییر امروز و در حوزه ای که در آن قرار داریم یعنی ارتباطات و فناوری اطلاعات، می خواهم عرض کنم که ما بدون تحقیق و پژوهش و به تعبیری به روز بودن در آموزش و بدون نگاه به آینده اصلاًً نمی توانیم بقا داشته باشیم.
حالا شاید این بحث برای بعضی حوزه ها خیلی واجب نباشد ولی برای ما قطعاً واجب است و اینکه از ارکان و ملزومات بقا کشورها در حوزه فناوری های پیشرفته به خصوص فناوری های پر تغییر و پرسرعت مثل ارتباطات و فناوری اطلاعات این بحث وجود دارد.
لازم به گفتن نیست که اگر یک نگاه کلان و راهبردی به آینده کشور داشته باشیم و بگوییم که در 20 سال آینده محورهای اصلی و کلیدی اقتصاد ما چیست؟ قطعاً یکی از این محورها ارتباطات و فناوری اطلاعات است به عنوان زیرساخت اقتصاد دانش بنیان. البته چون قدری فاصله داریم شاید این مباحث شعارگونه به نظر برسد ولی به هر حال هیچ راهی نداریم الی اینکه با توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری که در مقاطع مختلف داشتند راههای میان بر را برویم.
اگر بنا داشته باشیم راهی را که غرب و کشورهای پیشرفته و صنعتی رفته اند بخواهیم تکرار کنیم بالاخره این یک واقعیتی است که بین ما یک فاصله 60 تا50 ساله وجود دارد و این فاصله همیشه محفوظ است مگر اینکه راههای میانبر را پیش بینی کنیم و به اعتقاد بنده یکی از راههای میان بر حوزه ای است که ما در آن فعال هستیم یعنی حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات و البته حواشی آن و در این حوزه تحقیق و پژوهش خود موتور پیشرانه حوزه است با همان ضرورت هایی که خدمتتان عرض کردم شما حوزه هایی که در این وزارت خانه فعال است در زمان پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی در نظر بگیرید به هر صورت از نظر ارتباطات و توسعه ای که در فناوری اطلاعات داشتیم و مباحث دیگر ببینید چقدر فاصله طی شده در هر صورت قصد من این است که بگویم که این حوزه می شود آن طوری هم باشد یعنی یکی حوزه ای بسیار عقب مانده و غفلت شده البته امروز را نمی گویم خیلی قوی است و تفاوت بسیار زیاد است.
همین تغییرات را شما مقایسه کنید با اتفاقی که مثلاً در مسکن افتاده است. خوب از آن موقع هم حوزه مسکن خیلی متحول نشده ولی این حوزه در این 30 سال دهها بار متحول شده یعنی بیش از چند بار و این معنایش این است که مسائل جدید، موضوعات جدید حادث شده و هر روز ما باید این حوادث و اتفاقات را پاسخ بدهیم خوب کسی می تواند پاسخ بدهد که از قبل این آمادگی را داشته باشد و گرنه یک برخورد انفعالی و بسیار روزمره انجام می شود که ببینیم حالا فشار مردم چیست بعد پاسخ آن فشار را بدهیم. قطعاً اینگونه پاسخ یک پاسخ بهینه و کارآمد نیست و ما موقعی می توانیم این پاسخ را بدهیم که از قبل آمادگی داشته باشیم. این آمادگی هم در سایه تحقیق و پژوهش بدست خواهد آمد.
دوستان می دانند مرکز تحقیقات مخابرات قدمتی 37 ساله در کشور دارد که به همین دلیل است. حتی در دروه قبل از انقلاب که ما بحث های تحقیق و پژوهش را در زمینه های دیگر خیلی محدود و کم داشتیم و بیشتر این بحث ها در دست خارجی ها بود این مرکز را ایجاد کرده بودند بالاخره نگاهی متفاوت وجود داشت. حالا ما بایدخوشحال هم باشیم که یک چیزهایی در علم و پژوهش به ما داده بودند. اگر چه فضا خیلی محدود و بسته بود که اگر هم نمی دادند شاید کار زیادی از دست کشور بر نمی آمد.
به هر صورت امروز خوشبختانه مسیری که خود همین حوزه در بحث تحقیق و پژوهش و توسعه فناوری طی کرده می توانیم بگویم از سازمان های موفق در کشور بوده که جای تقدیر و تشکر دارد از همه عزیزانی که در این حوزه فعال بوده اند و دوستان مرکز تحقیقات که جزء سازمان های پیشرو و پیشتاز بوده است.
خوب عرض می کنم به همان نسبت که این فعالیت ها صورت گرفته امروز مسائل پیش روی ما مسائل پیچیده تر و جدیدتری است که باید به آنها بپردازیم. به خصوص اینکه ما در این حوزه در کشور در آستانه گذر هستیم و از نقاط بسیار حساس هستیم و اینکه شکل کار در حال تغییرات راهبردی و اساسی است.
تا 5-4 سال پیش کل مخابرات کشور تحت اداره مستقیم این وزارت خانه بوده امروز یک بدنه بسیار بزرگی را در حال تغییر شکل مدیریت هستیم این یعنی مسائل با تحقیقات و پژوهش جدید و مدیریت جدید و از این قبیل مسائل که ما بسیار زیاد داریم.
اگر روی بحث تحقیق و پژوهش متمرکز بشویم باز این نکته را اضافه کنم که شاید در کشور ما یک مفهومی خوب جا نیافتاده و این است که بعضاً تحلیل برای تحقیق هم عرضه شود و من امروز می خواهم این را عرض کنم که تحقیقی که نتیجه اش ثروت در کشور و تسهیل در زندگی بشر نباشد این تحقیق به خودی ارزش تلقی نمی شود.
به هر صورت تأکید می کنم که ما تحقیق و پژوهش را باید در یک چرخه نگاه کنیم اگر چرخه معیوب باشد منابعی که صرف می شود می تواند به عنوان منابع تلف شده ما تلقی شود و هیچ نتیجه ای برای کشور بدست نیاید.
پس اگر امروز مقالات دانشمندان ما مسائل کشورهای دیگر را حل می کند معنایش این است که از نظر هدف گذاری استراتژیک این هدف گذاری درست نیست ما داریم مشکلات مثلاً مردم آمریکا را حل می کنیم حال آنکه رسالت تحقیق و پژوهش حل مشکلات کشور است. مشکلاتی که کم هم نیست و دست بر قضا حل همین مشکلات را هم می رویم از خارجی ها می خریم که این اوج فاجعه است در بعضی از حوزه ها که البته عرض می کنم خوشبختانه این حوزه حوزه ای بوده که به این بحث توجه داشته و ما امیدوار هستیم که در این دوره با جهت گیری های استراتژیک بتوانیم این چرخه را به یک مدار درست بیاوریم. چرخه علم، پژوهش، فناوری، محصول و بازار و این 5 تا را باهم در نظر بگیریم و این طور نیست که برخی بگویند من در یکی از اینها فعال هستم و با بقیه کار ندارم. و این طور نیست که ما بگوییم در یک وزارت خانه مسائل و مشکلات هر 5 تا حل کنیم و عرض می کنم که باید به اینها توجه کنیم. شما تاریخچه را نگاه کنید هر موقع که ما به یکی از اینها توجه کردیم این چرخه معیوب در همان جهت خوب رشد کرده است. مثلاً یک روز گفتیم تولید داخل چگونه است ما امروز خدمت لازم داریم باید برویم بخریم که البته شاید ضرورت تصمیم آن روز بوده و مجبور شدیم انجام بدهیم.
خوب هزینه زیادی در این حوزه انجام می شود. در عین حال شاید اگر ما هم بودیم تصمیم می گرفتیم بخریم چون بازار تشنه است. ولی اگر از قبل آن روز را دیده بودیم و نوشته بودیم آن تصمیم را نمی گرفتیم.
یا مثلاً در زمینه تحقیقات بنیادی خوب کار کردیم ولی فاصله زیادی بین این تحقیقات بنیادی و بازار وجود دارد یعنی ما نتوانستیم این دو را به هم وصل کنیم و آنقدر بازاریابی بلد نبودیم که این تحقیقات را تبدیل به ثروت و پول بکنیم که دوباره در این چرخه تزریق کنیم. باز نتیجه این شده که مشکلات دیگران را حل کردیم بی جیره و مواجب یعنی خیلی راحت دانشمندان ما در داخل کشور برای کشورهای پیشرفته کار کرده اند.
ما توقعی که از مجموعه معاونت و مرکز تحقیقات داریم این است که به این جهت گیری استراتژیک را توجه کنند و این چرخه را مد نظر قرار بدهند. که مثلاً آیا این پروژه در راستای نیاز کشور است.
بصورت عملیاتی تعریف آن این است که این پروژه باید کارفرما داشته باشد نتایج مشخص داشته باشد و استفاده کنندگان از نتیجه مشخص آن معلوم باشند.البته این طور نیست که پروژه ای که انجام می شود نتیجه اش این باشد که محصول بدهد. نتیجه ش می تواند یک فناوری باشد ولی فناوری که می تواند در کشور در ادامه چرخه تبدیل به ثروت بشود.
ما انتظاری که از این معاونت و مجموعه پژوهشی وزارتخانه داریم این است که اولاً جهت گیری های مطالعات را روی جهت گیری های راهبردی و استراتژیک ببرند. یعنی درست است که هر کس باید در حوزه خودشان فکر کنند ولی موتور کشنده آینده پژوهی و فکری که برای مباحث استراتژیک آینده وزارتخانه باید بشود همین معاونت است. بنابراین یکی از جهت گیری های اصلی همین مطالعات راهبردی است در همه زمینه هایی که وزارتخانه به آنها نیاز دارد. قطعاً همه مدیران ارشد هم که حضور دارند این تفکر را ترویج خواهند کرد.
درست است که این تفکر آینده نگرانه و پویا لازمه هر مدیر و هر تصمیم است ولی ما نیاز داریم که اینها به صورت تخصصی یک جا کار شود در عین حال که سازمان ها هر کدامشان مسئولیت دارند در حوزه کارخودشان مسائل دم دستی را تحقیق و پژوهش کنند یک جایی به عنوان اتاق فکر برای مباحث استراتژیک آینده لازم داریم و این به عهده همین معاونت و به خصوص مرکز تحقیقات است با زحماتی که دوستان کشیده اند و با ارتقاء آن به موسسه پژوهشی پیشرفته ارتباطات و فناوری اطلاعات این کار انجام شود.
ما 4 محور کلیدی در وزراتخانه داریم که دوستان اطلاع دارند. بحث فناوری اطلاعات، ارتباطات، فضایی و پست این محورهای اصلی هستند. محورهای کلیدی که در هر کدام از این محورها آن چرخه را به صورت کامل از علم، پژوهش، فناوری، محصول، خدمت و بازار باید در همه این حوزه ها به صورت جداگانه تحلیل کنیم. آنچه که در آینده نزدیک و دور مورد نیاز کشور است باید استخراج شود و مأموریت مرکز تحقیقات و معاونت آموزش و پژوهش این است که اولاً پژوهش های لازم را برای آماده ساختن آینده بوجود بیاورند و با آموزش و تربیت مدیران بتوانیم یک بدنه قوی را در وزارتخانه برای آیندگان داشته باشیم.
از این 4 محور که عرض شد اگر بخواهیم ببینیم اولویت هایمان در این محورها چیست برداشت من این است که به هر صورت ما در کشور در بعضی حوزه ها مزیت نسبی داریم و بعضی جاها هم به دلایل تاریخی این مزیت را امروز نداریم بلکه ممکن از 20-15 سال دیگر داشته باشیم و شاید اگر راه های میانبر را برویم اصلاً هیچ وقت نیاز به ایجاد این مزیت ها نداشته باشیم.
به عنوان مثال یک موقعی اگر در مخابرات تلفن ثابت را توسعه نمی دادیم و چون بحث های سیار نبود چاره ای نداشتیم باید سیم های مسی را تا دورترین نقاط می بردیم وقتی فناوری تغییر کرد امروز راه میان بر این است که دیگر خیلی صرف نمی کند به روستا ها سیم بکشیم در آنجا GSM روستایی را راه می اندازیم. سرعت راه اندازی بیشتر و هزینه نگهداری کمتری دارد و مزیت های بسیار زیادی دارد همین الگوی میان بر را اگر ببریم در مسائل استراتژیک کشور در این حوزه می توانیم نتیجه گیری کنیم که شاید امروز زمان سرمایه گذاری برای تولید سخت افزار گذشته باشد البته با موقعیت خاصی که جمهوری اسلامی ایران دارد شاید لازم است به این موضوع هنوز بپردازیم. ولی به طور قطع ما سه حوزه داریم از این حوزه هایی که عرض شد که بنده به عنوان عقیده شخصی عرض می کنم که به قطع اگر کشور در این حوزه ها سرمایه گذاری کند آینده منطقه می تواند دست ما باشد. اول بحث فناوری اطلاعات است با توجه به استعداد و توانی که در نیروی انسانی در کشور داریم. کشور هند را مثال بزنم که الان در حوزه صادرات فناوری اطلاعات 80 میلیارد دلار یعنی بیش از درآمد نفتی ما صادرات نرم افزار دارد و دوستان می دانند که از نظر استعداد منابع انسانی قابل مقایسه نیستیم. اگر چه امروز به دلیل کارهای تیمی و مدیریت گروهی شاید ما خیلی ضعیف تر باشیم.
در هر صورت می خواهم این را عرض کنم به عنوان یک مصداق عینی اینکه از فناوری اطلاعات می شود ثروت سازی کرد کشور هند را مثال می زنیم. البته خیلی هم قدمت زیادی ندارد و در 15 سال به اینجا رسیده اند و ما با نیروی انسانی با هوش و مجرب و مدیران قوی و کارآمد می توانیم این 15 سال را به 8 سال تقلیل بدهیم.
محور دوم امنیت است با توجه به اینکه بیشتر این حوزه به نرم افزار و مغز افزار می پردازد ما در بحث های امنیت فضای تبادل اطلاعات می توانیم در منطقه سرآمد و اول بشویم آنچه که در چشم انداز 1404 یعنی 15-14 سال آینده هدف گذاری شده که قطعاً می تواند محقق شود.
محور سوم فضایی که این هم در حوزه این وزارت خانه قرار دارد من به قطع به شما عرض می کنم که اگر ما درست حرکت کنیم 10 سال دیگر کل بازار فضایی منطقه می تواند دست ما باشد.
در دو حوزه دیگر که ارتباطات و پست است نمی گویم که مزیت نداریم ولی باید اینجا نیاز کشور را تأمین کنیم. در فناوری هایش شاید خیلی شانس و مزیتی نداشته باشیم ولی سه حوزه اول را اگر بصورت اساسی در فناوری هایش سرمایه گذاری کنیم قطعاً می توانیم این تعهد و قول را بدهیم که یکی از جایگزین های اصلی نفت همین ها هستند. البته باز عزیزان می دانند و این کشف جدیدی نیست که من عرض می کنم ولی کشورهایی مثل کره جنوبی و مالزی که نفت ندارند این تصمیم را 30 سال پیش گرفتند و ما امروز این جایگاه تولیدات الکترونیک را در کره جنوبی می بینیم . برای این است که به این نتیجه رسیده اند که دیگر از طریق ماشین آلات سنگین، فولاد و کشاورزی نمی توانند این فاصله را پر کنند. راه میانبر آنها برگزیدن صنایع الکترونیک و مخابراتی بود امروز ما 3 تا حوزه محوری و کلیدی داریم فناوری های اطلاعات، صنایع مربوط به امنیت فضای تبادل اطلاعات و صنایع فناوری های فضایی که اگر بتوانیم درست مدیریت کنیم قطعاً جایگزین مناسبی برای نفت در 25-20 سال آینده کشور خواهد بود. که البته زمانی که صاحب بازار شدیم نگه داشتن بازار داستان دیگری است که خودتان می دانید شرکت هایی که در بازار صنایع الکترونیک هستند مدام در معرض ورشکستی قرار دارند و این خیلی بیشتر از صنایع دیگر مثل خودروسازی است.
یعنی به همان نسبت که می شود سریع رشد کرد به همان نسبت می شود سریع شکست خورد و از بازار بیرون رفت. بنابراین من فکر می کنم بزرگترین رسالت آموزش، پژوهش و تحقیقات وزارتخانه این است که به این حوزه ها توجه کند در آن چرخه ای که عرض کردم که البته در بعضی محورها باید به طور کامل فعالیت کنیم و در بعضی دیگر مثل صنایع و فناوری ها و بازار کل کشور باید حمایت کند. به خصوص بحث مقررات و قوانین باید به کمک ما بیاید که بتوانیم محیط را آماده کنیم که به جای صادرات مواد خام که امروز در این حوزه مواد خام که همان فسفر مغز است صادر می کنیم بتوانیم محصول آن را که نرم افزار و امنیت و محصولات فضایی است بتوانیم در منطقه و در بازارهای جهانی داشته باشیم.
اینکه بالاخره چه اتفاقی خواهد افتاد در اثر این تحول عظیم خود شما مطلع هستید برای اینکه ما مجبور باشیم مسائل مختلفی مثل فرار مغزها را حل کنیم باید در کشور فضایی وجود داشته باشد که نخبگان کار کنند در این صورت قطعاً مسائلی مثل مهاجرت هم حل خواهد شد. ما باید سرمایه های ملی کشور را حفظ کنیم به خصوص نخبه ها و دانشمندان کشور را که کم هم نداریم. می دانید به صورت تاریخی شرق مرجع و خلق کننده علم و دانش بوده و امروز هم در سایه برکات انقلاب اسلامی این به مرحله شکوفایی رسیده است اتفاقاتی که در حوزه های مختلف علمی می افتند و رتبه های بالای علمی و فنی به دست دانشمندان کشور از جوان و با تجربه بدست می آید،گویای این مزیت نسبی ماست و ما توقع داریم این معاونت و مرکز و موسسه محلی باشد برای شکوفایی این استعدادها.
به هر صورت ما آینده را باید بسازیم برخلاف گذشته که ما معمولاً به آن افتخار می کنیم به نظر من مهمترین اتفاقی که باید بیافتد این است که این معاونت و مجموعه به عنوان مغز متفکر وزارتخانه اول آینده را تعریف کند با آینده پژوهی و تحقیقاتی که صورت می گیرد اینکه در 20 سال آینده هر یک از این محورها که خدمتتان عرض کردم در بخش های اجرایی هم انتظار داریم که در کشور کماکان این حوزه در تحقیق و پژوهش ممتاز باشد.
بحث دیگر در این معاونت بحث های بین الملل است. که برای ما خیلی اهمیت دارد از این نظر که ما امروز از نظر تاریخی در یک نقطه ای ایستاده ایم که شاید تأثیرگذاری بسیاری از کشورهایی که تا دیروز عنوان ابرقدرتی را یدک می کشیدند به انداز ه جمهوری اسلامی ایران در روندهای جهانی نباشد. دوستانی که در مجامع بین المللی شرکت می کنند مثل سازمان ملل می بینند وقتی رئیس جمهور ما حضور پیدا می کنند چقدر مورد توجه دیگر کشورها هستند.
خوب این یعنی ما در روندهای جهانی تأثیر داریم و اتفاقاً یکی از مواردی که در این ارتباط مهم است همین تحقیق و پژوهش در همین مسیر است. بهر حال قوانین و مقررات در اتحادیه های جهانی وضع می شود. مثلاً ما نمی دانیم فلان کنوانسیون هسته ای را باید می پذیرفتیم یا نه خب این کوتاهی است که کارشناسان و محققین ما داشتند. عرض می کنم این اتفاقات نباید در ارتباطات و فناوری اطلاعات بیافتد و یک روزی ما مواجه بشویم با اینکه یک مقرراتی را نوشته اند و ما نبودیم و غافل بودیم یا بودیم و ضعیف بودیم به همین دلیل حرفمان را نتوانستیم به کرسی بنشانیم و حرف هایی زده شده و ما جا ماندیم این توجه جدی را طلب می کند. پس ما باید برنامه ریزی دقیق برای حضور موثر و تأثیر گذار در این اتحادیه ها و مجامع داشته باشیم به این معنی که باید از قبل به صورت عمیق کارکرده باشیم و اینکه مطرح می شود ما 8 مقاله در مورد گروه های مطالعاتی داشتیم خیلی خوب است اینکه ما در این مباحثی که واقعاً مشکلات ما را حل می کند حضور فعال داشتیم حضور خوبی است و باید تقویت شود و انشاء اله شاخص هایی که ما می گذاریم ببینیم چند کرسی جهانی را نیروهای ما کسب کرده اند.چون می بینیم با تصمیم هایی که در این مجامع گرفته می شود گاهی مسیر تکنولوژی عوض می شود.
پس اگر بخواهیم تأثیر گذار باشیم باید این حوزه را هم حفظ کنیم. اینها سنگرها و مرزهایی است که باید از مرزهای بین المللی خودمان که مجازی هستند بتوانیم دفاع کنیم.
نهایتاً اینکه ما می بینیم که بهترین نخبگان کشور در این حوزه یعنی مخابرات و فناوری اطلاعات وارد می شوند در کشور خوشبختانه از این منابع انسانی زیاد داریم یکی از محورهای اصلی کار ما این است که اگر بخواهیم به آن سر آمدی در افق چشم انداز 1404 برسیم قطعاً سکاندار اصلی نخبگان کشور هستند. اگر امروز کشورهای پیشرفته به جاهای مناسبی دست پیدا کرده اند اتفاقی نبوده است. بنابراین نیروهای بسیار نخبه و پرتوانی باید داشته باشیم تا توان مقابله با این کشورها را داشته باشیم . البته با امداد الهی و توکلی که همه دست اندرکاران نظام دارند با همین مقدار کار کمی هم که شده برکات زیادی نصیب کشور شده است.
و من در انتها این جمله را اضافه کنم که چون بحث خصوصی سازی امروز از مباحث اصلی این حوزه است ما کماکان مسوول اداره و مدیریت این حوزه هستیم اگر مخابرات یا پست خصوصی شود به این معنی نیست که ما مسوولیت مان کمتر شده بلکه معنی آن این است که شکل کار ما عوض شده سختی کارمان بیشتر شده امروز اگر یک تصمیم اشتباه بگیریم و مقرراتی را با شتاب و به اشتباه وضع کنیم تأثیر بسیار بدتری نسبت به گذشته دارد. انشاء اله بتوانیم همه استعدادهای کشور را در حوزه های مختلف با خودمان همراه کنیم و قطعاً باید حمایت کنیم تا این چشم انداز محقق شود و یکی از حامیان اصلی بخش خصوصی برای در صادرات و اینکه بازارهای منطقه را بر اساس چشم انداز در این حوزه در اختیار ایران قرار دهد باید این وزارت خانه باشد.
۲۲ دی ۱۳۸۸ ۱۴:۳۲
تعداد بازدید : ۳,۰۷۰

اظهارنظر

تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید