اخبار

متنوع سازی خدمات پستی:خوب یا بد؟

متنوع سازی خدمات پستی:خوب یا بد؟
المر تویمی مشاور بخش پستی و لجستیک است ودر لندن اقامت دارد. وی سابقا مدیر عامل پست نیوزیلند بود و سپس به معاونت اجرائی رویال میل منصوب شد. در حال حاضر عضو هیات مدیره پست قطر وگروه پستی آلمان است. وی نگاهی دارد به مقوله تنوع بخشی در بخش پستی.

تنوع در بخش پستی بحث روز است. موفقیت در این بخش با میزان گستردگی فعالیتهای یک اداره پست به منظور کاهش وابستگی آن به سرویس های سنتی پست نامه ارزیابی می‌شود. البته چند سالی است که بیشتر ادارات پست نسبت به ایجاد تنوع در محصولات و خدمات خود اقدام کرده اند و این موضوع تازگی ندارد. با این وجود، با توجه به اینکه خدمات توزیع پست نامه ها  یعنی منبع تاریخی سودآوری پست رو به کاهش نهاده ، وضعیت فعلی در خور توجه فوری است.
مفهوم تنوع بخشی
آیا تنوع بخشی به سرویس ها و محصولات به ادارت پست امنیت بیشتری می دهد؟ امنیت به معنی سرمایه گذاری در زمینه های جدید. سهام داران اعم از دولت ها یا بخش خصوصی، ظاهرا باید از این امر استقبال کنند، ولی شرایط کسب وکار در مرحله تنوع بخشی، فقط نمی تواند متکی بر سرمایه گذاری باشد. بلکه اجبارا باید به کسب وکار موجود مرتبط باشد. به عبارت دیگر باید قابلیت مدیریت کسب وکار جدید، نشان داده شود. و نمی‌تواند به درآمد ناچیز یکی از سرویس های همگانی با بازده ضعیف، متکی باشد.
نقطه شروع از جایی است که هدف ادارات پست را به صراحت بیان کنیم. واضح است که دولت ها مایلند سرویس های همگانی سرجای خود باقی بمانند. نوعی از خدمات که غالبا با کیفیت سرویس ، نرخ های یکسان جهانی ، تعداد دفعات توزیع و یک شبکه پستی با گستره معین همراه است. چیزی که به عنوان سرویس های اصلی پستی می‌شناسیم. در منظر کلی ،از این نوع کسب و کار انتظار می‌رود که به یک روش معین و امتحان شده پول خود را برگرداند. ذی نفعانی که جاه طلبی بیشتری دارند، برگشت سرمایه را با نرخ بالاتری طلب می‌کنند.
در محدوده کسب وکار پستی، به نظر می‌رسد دو راهبرد اصلی وجود دارد: در راهبرد اول دنبال کردن بهره وری و قابلیت تولید مستمر، هدف اصلی کسب و کار است و در راهبرد دوم ، رشد بیشتر مورد نظر است، بشر فطرتا مایل است که آینده روشن تر و امید بخش تری داشته باشد.
توسعه بهره وری
سرمایه های یک شرکت پستی مهم و متنوعند. به دلیل نرخ های ثابت، خدمات یکسان توزیع و شبکه های پستی در صورت رشد کسب و کار می‌توانند نقاط قوت محسوب شوند و در صورت زیاندهی مسئولیتی خطیر. زیرساخت سرمایه حایز اهمیت وارزش است و به همین ترتیب، جاذبه اسمی ( برند )، شهرت و معروفیت، اعتماد مصرف کننده و انگیزه نیروی کار در صورتی که در موقعیت مناسب مورد استفاده قرار گیرند. استفاده از سیستم های فن آوری این قدرت را دارد که ایجاد فعالیت بیشتر با هزینه کمتر نماید. نوعی از تنوع بخشی که قادر باشد از این سرمایه ها استفاده شایان ببرد، بهترین شیوه استفاده از اشتراک مساعی و یافتن مسیرهای جدید تعالی و بهره وری است. ولی  تمام این موارد، باید با چشم باز و آینده نگری اقتصادی انجام شود. به عنوان مثال، شبکه توزیع را در نظر بگیرید. افزایش ترافیک بسته کوچک و امانت می‌تواند کاهش پست نامه را جبران نماید، ولی این نوع افزایش در شرایط اقتصادی و کارایی عملیات، تغییراتی ایجاد می‌کند. توزیع امانات در مقایسه با پست نامه، به روش های متفاوت و عملیات اجرایی دیگری نیازمند است.از نظر زمانی، کندتر است چون موزع ممکن است در انتظار بماند و اخذ امضای گیرنده نیز به نوبه خود زمان بر است. ممکن است به توزیع در نوبت دوم مراجعه نیاز باشد. ادارات پست در حال آزمودن روش هایی هستند که در مرحله توزیع ، مرسولات پست نامه و امانات به نحوی ترکیب شوند. ولی این کار به سهولت صورت نمی‌گیرد. امروزه ممکن است اضافه کردن سرویس های امانات ، هزینه های مضاعفی به همراه داشته باشد ولی نمی‌تواند ادامه یابد چون ترافیک این سرویس ترکیبی متغیر است. از این گذشته، تنوع بخشی سودمند سرویس امانات ، در بخش پایانی توزیع تجارت الکترونیک اتفاق می‌افتد. یعنی تلاش برای اضافه کردن گزینه های توزیع در مرحله خرید با استفاده از نرم افزارهای پستی و با یافتن گزینه های توزیع با کارایی بیشتر مانند لاکرها (صندوق های امانات) ویا فروشگاه های توزیع کننده امانات. ولی در بیشتر کشورهای جهان، روش اجرایی آخرین مایل (last mile ) در سرویس امانات است که رقابت شدیدی ایجاد می‌کند.
به خاطر داشته باشید هنگامی که بازارهای پستی گشوده شدند ، نگران بودیم که توزیع کننده شیر منازل  در رقابت با پست ، نقش پستچی را به عهده بگیرد. امروز در فکر این هستیم که شیر را با پست توزیع نمائیم!
نیازهای خانگی نیز یک نوع تنوع بخشی محلی است. خواندن کنتور گاز یا برق می‌تواند ایده خوبی باشد . ولی اینگونه ایده ها موقعی می‌تواند مفید واقع شود که افرادی با مهارت و شایستگی لازم داشته باشیم که برای آنها نیز صرفه اقتصادی داشته باشد و  به بیان کلی ، با جنبه اقتصادی توزیع در تعارض نباشد.
شبکه ادارات پست
یکی دیگر از موضوعات جالب در تنوع بخشی مربوط به شبکه اداره پست است. شبکه موضوعات متعددی را پوشش می‌دهد که از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. به بیان خیلی ساده، دفتر پست به عنوان آخرین ایستگاه خرده -فروشی سرویس های پستی عمل می‌کند که در کنار فروش تمبر ، فعالیت هایی با ارزش افزوده دارد مانند پست ثبتی (سفارشی) و خدمات بیمه. در عین حال همین مولفه ارزشمند سرویس پستی نیز هزینه بر است. به منظور پایین آوردن هزینه ها و کاهش مالیات ها، خیلی از ادارات پست بسته شده و یا به گروه دیگری منتقل شده و یا به آژانس تبدیل شده اند. به عنوان مثال ،اتفاق افتاده که بانک های پستی به فروش گذاشته شده اند . ولی فراموش نکنیم که ادارات پست در خیلی از کشورها یک نوع کارکرد اجتماعی مهم دارند. آنها امور مربوط به هزینه های تامین اجتماعی را به عهده دارند که در خیلی از جوامع کوچک روستایی بسیار حایز اهمیت بوده و می‌توانند یک خط ارتباطی بین دولت و شهروندان ایجاد نمایند.  اینجاست که فشارهای رقابتی افزایش می‌یابد.
برای اینکه ادارات پستی به نحو بهتری هزینه های خود را تامین نمایند در سرویس های مالی آنان تنوع ایجاد شده که موفقیت آمیز بوده است. پست ایتالیا تمام سود آوریش را مدیون سرویس های بیمه در شبکه پستی خود است . پست نیوزیلند و پست فرانسه به منظور سودآوری به سرویس های مالی خود وابسته اند. ولی این سرویس ها هیچ ارتباطی با کسب وکار اصلی پست که همانا لجستیک پست نامه و امانات است ندارند. تنوع بخشی از این منظر ارزشمند است که توانسته تعهد اجتماعی ادارات پست را در راستای اجرای سرویس های همگانی  زنده نگه دارد ، ولی البته قادر نیست کسب وکار اصلی پست را در دراز مدت حفظ نماید.
اصل تنوع بخشی در تجارت الکترونیک اتفاق می‌افتد: در خدمات لجستیک ، در سرویس های دیجیتال مرتبط و در جغرافیای جدید است که تنوع بخشی  مفهوم وسیع تری می‌یابد.
متنوع سازی از 3 منظر قابل بررسی است و اینکه برای یک اداره پست مفید است یا خیر:
    از نظر کسب وکار و همیاری ( اشتراک مساعی ) مرتبط با آن
    از منظر میزان ارتباط متنوع سازی با کسب وکار اصلی پست
    از نظر عوامل موفقیت و شکست
 همیاری
همیاری یا اشتراک مساعی بخشی از کسب و کار را به بخش دیگر آن مرتبط می‌سازد. آیا منابع قابل اشتراکی از جمله جایگاه مشتریان، سرمایه های فیزیکی و سرویس های مرتبط وجود دارد؟ کسب وکارهای هدفمند می تواند ایجاد شود. ما شاهدیم که تعدادی از  شرکت های پست کسب و کارهایی را در خارج از مرزهای خود به طریق اشتراکی و یا مستقیما خریداری کرده و مدیران آن را در جایگاه خود حفظ می‌نمایند. تقریبا تمام شرکت های پست بزرگ در اروپا به همین روش عمل کرده اند: پست آلمان با برند DHL ، رویال میل با GLS ( شرکت توزیع امانات در اروپا) و  Geopost (شرکت توزیع امانات در فرانسه با فعالیت در سراسر اروپا) از طریق شعبات DPD ، از این جمله اند. کسب و کارها بیشتر به منابع جدید سودآوری متکی هستند تا همیاری و اشتراک مساعی. GLS چه وجه اشتراکی با فعالیت های سرویس امانات رویال میل دارد ؟ آنها می‌توانند توزیع مشترک فرامرزی داشته باشند.
 تاثیر روی ساختار سازمانی
چنانچه یک شرکت پستی سود بیشتری از محل تنوع بخشی کسب وکار خود ببرد ، به عنوان مثال از طریق فعالیت های برون مرزی ، می‌تواند ادعا کند که سود حاصله به مصرف هزینه های داخلی مانند بیمه عمر کارکنان یا مواردی مانند شبکه اداره پست می‌رسد. مسلم است که این نوع یارانه دهی تقابلی(متقابل) اتفاق می‌افتد ولی نمی‌تواند راه حلی برای کاهش و یا فقدان سود در سرویس های پستی همگانی باشد و گروه متنوع سازی شده در نهایت قادر نیست هزینه های خود را برگرداند ، چون فعالیت های متنوع در بخش رقابتی است. البته این امر در همه جا صادق نیست ولی کسب و کار پستی متنوع کماکان ممکن است در مورد سرویس های همگانی خود مشکل داشته باشد.
 عوامل موفقیت
در نهایت ، هنگامیکه به تنوع بخشی می‌اندیشیم ، عوامل موفقیت کدامند؟
موفقیت می‌تواند یک اقدام محافظه کارانه باشد که عملکرد مالی بهتری به دنبال داشته و به رونق کسب وکار جدید و سرانجام به  توفیق گروه پستی ختم شود. ایجاد یک کسب وکار جدید با تیم مدیریتی کارآزموده نیز می‌تواند مشکل آفرین باشد. ممکن است تعارضات و تضادهای فرهنگی وجود داشته باشد به خصوص هنگامی که مدیران ریسک پذیر بخش خصوصی با فرهنگ پستی سرو کار دارند که هنوز ویژگی های خدمات اجتماعی را داراست. اعمال تغییرات در مراحل کاری، قوانین حسابداری و شیوه مدیریت احتمالا متفاوت است. مدیران ناتوان ممکن است در مقابل مشکلات جا بزنند و آن همیاری که انتظار می‌رود ممکن است اتفاق نیفتد. این موارد معمولا هنگام شروع یک فعالیت جدید، به سادگی فراموش و یا اشتباه فهمیده می‌شوند.
گزینه های جایگزین برای تنوع بخشی
تنوع بخشی یک الزام نیست. ولی نبود آن نتایج خوبی به همراه ندارد. اگر دولتی نیاز به سرویس های مالی پست خود نداشته باشد ، میتواند به خدمات سنتی آن متکی باشد . این مورد به نوعی مشابه سرنوشت خدمات پستی آمریکا  (پست آمریکا)ست که دولت اجازه رقابت با بخش خصوصی را نمی‌دهد. در چنین وضعیتی مدیریت بیشتری می‌توان در کیفیت سرویس های داخلی و یا ارتقای عملکرد اعمال کرد. علاوه بر این در دراز مدت، می توان به منظور استمرار سرویس های همگانی یارانه داد و یا افزایش نرخ ها را اعمال کرد.
نتیجه گیری
تنوع بخشی به تنهایی راه حلی برای احتراز از تجدید ساختار کسب و کارهای پستی نیست ولی اگر تضمین نماید که ارتباط بین کسب و کار پستی و مشتریان را حفظ کند ، پر مفهوم و موفقیت آمیز خواهد بود. تنوع بخشی می‌تواند به صاحبان کسب وکار در بخش خصوصی و دولتی بها بدهد و بر ارزش کار آنان بیفزاید. ولی در نهایت، هدف غایی اداره پست به لجستیک مربوط است و آنجاست که تنوع بخشی اتفاق می‌افتد.

برگردان حمید رضا شیبانی، کارشناس دفتر امور پست بین الملل از نشریه  Mer

۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۵ ۱۰:۰۲
تعداد بازدید : ۵۶۰

اظهارنظر

تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید