باسمه تعالی

جایگاه امربه معروف

در قرآن و روایات

*عسگرابراهیم زاده-منطقه شوط

مقدمه

امر به معروف و نهی از منکر.ازاصول دین است واحیای این

دواصل بیانگرحیات وسرزندگی جامعه می باشد و فراموش

کردن این دواصل موجب رخوت و سستی . بی تفاوتی و به

تدریج اضمحلال ومرگ جامعه خواهد شد.

برهرمسلمان ومکلفی واجب است.درچارچوب قوانین شرع

.عمل به معروفات را توصیه کرده . و دیگران را از مبادرت به

منکرات بازدارد . این امراز چنان ظرافتی بر خورداراست که

گاه .عبور از حدومرز آن .نه تنها ثوابی نخواهد داشت . بلکه

عقوبتی را نیز در پی خواهد داشت.

ریشه های فطری و غریزی

پدران و مادران در طول تاریخ  . فرزندان خود را به کارهایی وا داشته و از کارهایی نهی کرده اند . مسئله امر و نهی و

تشویق وهشدار.ریشه در درون هرانسانی دارد.ومربوط به

زمان و مکان یا منطقه خاصی نمیشود.وهر مسئله اینگونه

فراگیر باشد.نشان از فطری بودن آن دارد.

هشدار و اخطار و فریاد دربرابر خطرها وانحرافات مخصوص

انسان نیست در قرآن مجیدمیخوانیم:

وقتی مورچه ای دیدحضرت سلیمان بن علی نبیناوآله ( ع )

بالشکرش درحرکتندفریادزدوبه سایرمورچگان گفت :به لانه

های خودبروید تا پایمال نشوید.

هنگامی که هدهددرپرواز خود ازفضای کشور"سبا" متوجه

انحراف مردم ودریافت که مردم خورشیدپرستند .نزدحضرت

سلیمان (ع)آمدواز این انحراف شکایت کرد.

بنابراین .فریاد دربرابرانحراف ودلسوزی.برای دیگران نه تنها

مسئله ای فطری برای انسانهاست . بلکه ریشه ای غریزی

نیز در حیوانات دارد.

جایگاه امربه معروف در قرآن

اینموضوع ازهمان روزهای اول بعثت پیامبراعظم (ص)مورد

عنایت اسلام بوده است .سوره"والعصر" که اوایل بعثت در

مکه نازل شده است.اشاره به امربمعروف میکندو ازمومنان

مخواهدتایکدیگررابکارهای حق و پایداری درراه خداسفارش

کنند.

اولین وظیفهءانبیاء علیهم السلام

قرآن حکیم میفرماید:

مادرمیان هرامتی پیامبری مبعوث کردیم که مهمترین کار و

وظیفه او .دوچیز بود:

یکی امربه یکتاپرستی که بزرگترین معروفهاست.

و دوم نهی از اطاعت طاغوتها که بزرگترین منکرهاست.

نشانه بهترین امت

قرآن خطاب به مسلمانان میفرماید:

شمابهترین امتی هستید که برمردم ظاهرشده اید.به شرط

آنکه امر به معروف و نهی از منکر کنید.

امر به معروف کاری است که خدا انجام میدهدچنانکه امربه

منکر کار شیطان است.

امربه معروف یک وظیفه عمومی است.قرآن میفرماید: تمام

مردان و زنان با ایمان نسبت به یکدیگر حق ولایت دارند  . تا

یکدیگر را به "معروف"سفازش کنندوازمنکربازدارند.

البته همواره در قرآن  . امر به معروف مقدم بر نهی از منکر است . تابفهماند کارها را از راه مثبت پیگیری کنید و تنها در

جامعه انتقادکننده نباشید.

جایگاه امر به معروف در روایات

پیامبراکرم(ص)فرموده اند:

آمران به معروف جانشینان خدا در زمین هستند.

حضرت علی(ع)درنهج البلاغه میفرمایند:

همه کارهای خیروحتی جهاددر راه خدانسبت بامر بمعروف

مثل رطوبت دهان است نسبت به آب دریا.

حضرت علی(ع)همچنین میفرمایند:

امربمعروف ونهی ازمنکر . برای عموم مردم یک مصلحتست

( تاانگیزه آنها رابه کارهای خیرزیادکند )و نهی از منکر برای

افراد نابخردکه گرایش به انحراف در آنها زیاد است وسیلهء

کنترلی قوی ای است.

حضرت امام محمدباقر(ع)درمقام شکایت میفرمایند:

افرادی هستند که اگرنماز.ضرری به مال یا جانشان بزند.آن

را ترک میکنند.همانگونه که امربمعروف و نهی از منکر را که

بزرگترین شریفترین واجبات است به همین خاطررها میکنند

در حدیث میخوانیم:

بهترین دوست آنست که هنگام خلاف مانع تو شود.وبدترین

دوست آنستکه به تو تذکر ندهد.

حضرت امام جعفرصادق(ع) میفرمایند:

بهترین دوست من کسی است که عیبهای مرا به من هدیه کند.

ایشان همچنین فرموده اند:

کسی که بتواندجلوی مفاسدرابگیرد.ولی نگیرد.گویادوست

دارد که خداوند متعال معصیت شود  .  چنین کسی اعلام دشمنی با خدا کرده است.

رسول خدا(ص)فرموده اند:

گروهی هستندکه نه پیامبرند و نه شهید.ولی مردم به مقام آنهابه خاطر امر بمعروف بدست آورده اند.غبطه میخورند.

منابع:

1-            آثارعلامه شهیدمرتضی مطهری

2-            سلسله درسهای استادمحسن قرائتی

                                                                              .

بنقل از گاهنامه نگاه

                                         .

وبلاگ معلم