عرض سلام، در این قسمت از اجلاس در فرصت کوتاهی به معرفی سازمان فضایی ایران و اهداف این سازمان وبرنامههای این بخش به طور فشرده میپردازم در رابطه با بحث فضا ابتدا ساختار بخش فضا که معرفی شورای عالی فضایی و سازمان فضایی ایران ، چشم انداز و اهداف بخش فضایی کشور و چالشهایی که در توسعه این بخش وجود دارد را به استحضار میرسانم . اما در رابطه با ساختار بخش فضایی کشور با استناد به ماده 8 قانون وظایف و اختیارات وزارت ارتباطات و فنآوری اطلاعات که در آنجا شورای عالی فضایی پیش بینی شده اهدافی را برای این شورا مد نظر قرار دادند که این اهداف عبارتند از استفاده صلحآمیز از فضای ماورای جو و فنآوریهای فضایی و حفظ منافع ملی و بهرهبرداری منسجم از علوم فنآوری فضایی در جهت توسعه اقتصادی و فرهنگی علمی و فنآوری کشور. امال ساختار شورای عالی فضایی با توجه به اهداف و اساسنامهای که برای این سازمان برای شورا دیده شده زیر نظر بالاترین مقام اجرایی کشور اعضای شورا عبارتند از ریاست محترم جمهور که رئیس شورا هستند وزیر محترم ارتباط و فنآوری اطلاعات وزیر علوم تحقیقات و فناوری ، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، وزیر امور خارجه ،وزیر صنایع و معادن، وزیر راه و ترابری ، رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور و رئیس سازمان صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران و رئیس فضایی ایران که هم دبیر شورا است و سه نفر از نخبگان و متخصصین در فنآوری فضا که با حکم ریاست جمهور عضو این شورا میشوند که آقای دکتر کامران دانشجو و آقای دکتر حسین بلندی و دکتر حجت رومی از نخبگان کشور هستند که عضو شورای عالی قضایی با حکم ریاست محترم جمهور هستند و ساختار دیگر شورا دبیرخانه شورای عالی فضایی است که شامل یک کمیسیون راهبردی متشکل از معاونین و وزرای عضو شورا و کارگروههای تخصصی که تا الان چهارکارگروه به نام حقوق فضا و منافع ملی ، مدیریت بلایای با استفاده از فن آوری فضایی ، سنجش از دور و ارتباطات ماهوارهای شامل صوت و تصویر و داده در دبیرخانه شورا مستقر هستند و ظایف و اختیاراتی که برای این شورا در نظر گرفته شده در اساسنامهاش، سیاستگذاری برای استفاده از فناوریهای فضای در بخشهای امنیتی و استفاده صلحامیز از فضای ماورای جو، سیاستگذاری ، ساخت، پرتاب و استفاده از ماهوارههای ملی و تحقیقاتی و ایجاد هماهنگی لازم میان کل دستگاههای ذیربط تصویب و تدوین برنامههای بلند مدت و میان مدت بخش فضا هدایت و حمایت از فعالیتهای بخش خصوصی و تعاونی ، ارائه پیشنهاد در خصوص خط مشی همکاریهای منطقهای و بینالمللی در مسائل فضایی و تعیین مواضع دولت جمهور اسلامی ایران در مجامع یاد شده . اما این شورا برای مباحث اجراییاش در قانون سازمانی به نام سازمان فضایی ایران دارند که ماده 1 اساسنامه این سازمان را عرضه میکنم که به منظور انجام مصوبات شورای عالی فضایی کشور و امور مطالعاتی پژوهشی طراحی مهندسی و اجرا در زمینههای فنآوری خدمات فضایی و سنجش از دور و تقویت شبکههای ارتباطی و فنآوری فضایی در داخل و خارج از کشور و تجمع فعالیتهای حاکمیتی مرکز سنجش از دور ایران و وزارت ارتباطات و فنآوری اطلاعات سازمان فضایی ایران با استفاده از امکانات ونیروی انسانی اداره کل طرح و مهندسی و نصب ارتباط ماهوارهای و اداره کل نگهداری ارتباط ماهوارهای شرکت مخابرات ایران تشکیل میگردد. بر اساس اساسنامه این سازمان اختیاراتی که برای این سازمان در نظر گرفته شده به شرح ذیل است. برنامهریزی به منظور هدایت و گسترش استفاده صلحآمیز از فضای ماوراء جو و فنآوریهای فضایی تقویت شبکههای ارتباطی ملی منطقهای و بینالمللی توسط بخشهای دولتی تعاونی خصوصی و نظارت بر اجرای آنها عضویت و حضور در مجامع و اتحادیههای منطقهای و بینالمللی زیربط به منظور حفظ منافع ملی در بخش فضا با از وظایفی که برای این سازمان در اساسنامهاش دیده شده با مشارکت در اجرای پروژههای ماهوارهای ملی و منطقهای اعطای مجوز برای فعالیتهای فضایی به منظور بهرهبرداری منسجم و هماهنگ از فنآوری و امکانات فضایی شامل ماهوارهها ایستگاههای اخذ مستقیم ایستگاههای ارسال مستقیم و کنترل ماهواره مدیریت و بهرهبرداری از موقعیتهای مدارس و ماهوارهای و هماهنگی با دستگاه ذیربط و مسئول جهت ثبت بیناللمللی آنها به منظور استفاده بهینه از منابع فضایی اما جایگاهی که در فعالیتهای منطقهای این سازمان دارد همانطور که استحضار دارید فعالیتهای فضایی با وضعیتی که روی زمین است متفاوت است. تقسیمات جغرافیایی در زمین اتفاق افتاده اما در فضا به این صورت نیست و به خاطر حفط منافع ملی کشور الزام اینکه در همکاریهای منطقهای و بینالمللی حضور داشته باشیم بسیار زیاد است. به همین منظور و با استفاده از الگوهایی که الان در دنیا هست . سازمان همکاری فضایی آسیا و اقیانوسیه تاسیس شد که در هفته گذشته هم دولت محترم جمهوری اسلامی ایران و هم مجلس شورای اسلامی با قید دو نوبت اساسنامه و عضویت ما را در این سازمان تصویب کرد که ما هم بتوانیم انشاءالله هم جزو بنیانگذارانش باشیم و م بتوانیم بسیاری از فعالیتهای فضایی را که میشود مشتکر بین کشورها انجام داد آنجا انجام شود و طبیعتا بخش زیادی از برنامههای داخلی را در درون این سازمان شکل بگیرد اما چشماندازهایی که در بخش فضا دیده شده آقای مهندس کامرانی اشاره کردند ولی نکته مهم آن برخورداری از فنآوری فضایی و دستیافته به جایگاه اول فضایی در میان کشورهای منطقه است. اهداف کلانی که در چشمانداز 20 ساله دیده شده دستیابی به علوم و فنآوری پیشرفته برای تامین نیاز ملی ارتقاء سطح برخورداری جامعه از خدمات و کاربردهای فنآوری پیشرفته فضایی است . سیاستهای کلی برنامه چهارم توسعه ابلاغیه مقام رهبری بند 9 است. سازماندهی و بسیج امکانات و ظرفیتهای کشور در جهت افزایش سهم کشور در تولیدات علمی جهان از طریق کسب فنآوریها به ویژه فنآوریهای نو شامل ریز فنآوریها فنآوریهای زیستی ، اطلاعات و ارتباطات زیست محیطی هوا و فضا در کنار ارتباطات و اطلاعات جدا در این سیاستها دیده شده در قانون برنامه چهارم هم باز همین ماده دولت را مکلف کرده بند ج ماده 43 دولت موظف است نظر به اهمیت نقش دانش و فنآوری و مهارت به عنوان اصل ترین عوامل ایجاد ارزش افزوده در اقتصاد نوین پیشبینی تمهیدات لازم به منظور بهرهبرداری حداکثر از ظرفیتهای ملی و منطقهای حوزههای فنآوری اطلاعات فنآوری زیستی و نانو و زیست محیطی ، هوا فضا و هستهای به عمل آورد که باز هوا فضا را در کنار IT به عنوان یک بخش جدا دولت را مکلف کردهاند. اما چالشهایی که در این بخش برای اجرای برنامهها در برنامه 5 ساله چهارم یک محدودیتی است که در دانشگاههای کشور برای تربیت نیروی انسانی در این بخش وجود دارد. محدودیتی که در دانشکدههای مهندسی هوا فضا و مهندسی برق وجود دارد چون دانشکدههای مهندسی هوا و فضا و برق ما کسانیرا که تربیت میکند شاید 99 درصد واحدهایی که در این دانشگاهها تدریس میشود بیشتر در حوزه های هوانوردی است و کمتر به مباحث فضا توجه شده در برق هم همینطور در بخش غیر دولتی طبیعتا سهم این بخش بسیار ناچیز است . البته بخش فضا بخش جوانی است و 1 سال بیشتر از اساسنامه سازمان نمیگذرد و امیدواریم که این موانع رفع شود ولی نکات مهمی که مادر این بخش دنبالش هستیم. که چالشها را رفع کنیم . ارتباطات ماهوارهای ، ناوبری ماهوارهای، شامل ناوگانهای هوایی، دریایی و زمینی ، هواشناسی ماهوارهای ، سنجش از دور ماهوارهای ، نقشهبرداری ماهوارهای تبین موقعیت مکانی و نجوم فضایی و آخرین صفحهای که تقدیم میکنم محدودیتهایی است که در دنیا برای انتقال دانش فنی در این بخش ایجاد کردهاند و الزاماتی که در جهت محرمانه بودن برنامههای فضایی هست و اینکه الان هیچ کشوری برنامههای فضاییاش را خیلی باز مطرح نمیکند و کارهایی که انجام میدهند ممکن است بعد از چند سال رو شود.
|